Kogon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kogon (1935-yilgaça — Yangi Buxoro) — Buxoro viloyatidagi şahar, Kogon tumanining ma'muriy markazi va muhim temir yöl tuguni. ÖzME'ga köra, u 1929-yildan şahar maqomiga ega. Şahar viloyat markazi Buxorodan 12 km janubi-şarqda, Buxoro–Qarşi avtomobil yöli yoqasida, Kampir devor qoldiqlari içkarisidagi obod yerda joylaşgan.12
Tabiati va aholisi
13Kogon dengiz sathidan qariyb 220 metr balandlikdagi tekislikda yotadi; inglizça va rusça Vikipediyada bu balandlik 235 m deb körsatilgan. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati –0,6°, iyulniki 29,6°, yillik yoğin 125 mm atrofida. Şahar Xarguş kanalidan suv oladi, maydoni 14,7 km². 2002-yilda Kogonda 53,3 ming kişi yaşagan; aholining asosiy qismi özbeklar, şuningdek tojiklar, ruslar va tatarlar ham istiqomat qiladi. Ularning ançagina qismi temir yöl transportida işlaydi.
Nomi
13ÖzME ma'lumotiça, ötgan asrlarda bu yerda şu nomdagi qişloq va katta somon bozori bölgan. Şahar nomi aynan şu bozor bilan boğliq bölişi mumkin: forsça «koh» — «somon» sözidan kelib çiqqan «kohkon», ya'ni «somon koni» atamasi vaqt ötib Kogonga aylangan, degan taxmin haqiqatga eng yaqin hisoblanadi. Nom kelib çiqişining boşqa, işonçliligi pastroq izohlari ham mavjud.
Tarixi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, Yangi Buxoro 1888-yilda Zakaspiy temir yölining bekat va izlariga xizmat körsatuvçi temir yölçilar posyolkasi sifatida qurilgan. Bu yerda Rossiya imperiyasi bilan Buxoro amirligi örtasidagi diplomatik aloqalarni boşqaruvçi idora — rus siyosiy agentligi ham joylaşgan. Tez orada posyolkada savdo idoralari, poçta-telegraf, çerkov va maktab, Davlat banki bölimi va bojxona oçilgan. ÖzME'ga köra, 1920-yillargaça Kogonda yoğ zavodi qurilgan, toşbosmaxona işlagan — unda Narşaxiyning «Buxoro tarixi» kabi asarlar bosilgan, paxta firmalari va banklarning bölimlari faoliyat körsatgan.
Şaharning eng maşhur me'moriy yodgorligi — Buxoro amiri Abdulahadxon qurdirgan saroy. Rusça Vikipediyaga köra, uning qurilişi 1895-yil avgustida rus imperatorining kutilayotgan taşrifi munosabati bilan boşlangan va loyihasini me'mor A. L. Benua işlab çiqqan; ÖzME saroy Yevropa va Şarq uslublarini uyğunlaştirib qurilganini ta'kidlaydi. 1947-yildan bu bino temir yölçilar madaniyat saroyi sifatida foydalanilgan. Şahardagi Şohmasjid va Zirobod masjidlari ham saqlanib qolgan. 1935-yilda Yangi Buxoro Kogon deb qayta nomlangan.
Xöjaligi
13Keyingi davrda şaharda yangi sanoat korxonalari qurilgan. ÖzME'ga köra, Gazli–Kogon gaz quvuri ötkazilib, 1959-yilda gaz kompressor stansiyasi işga tuşirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1961-yilda şaharda «Buxoro–Ural» gaz quvuri direksiyasi taşkil etilgan, şahardan 40 km uzoqlikda Kogon gaz konlari guruhi joylaşgan. Kogonda paxta tozalaş, yoğ-moy va gips zavodlari, lokomotiv va vagon depolari işlaydi. Şahardagi temir yöl bekati Buxoro-1 deb ataladi va 12 km naridagi Buxoro şahriga xizmat qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kogon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3758 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKogon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3758
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3758
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Каган (город)ru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Kogon, Uzbekistanen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 4-jild, 467–468-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 467–468-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.