Kuçumxon
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Кучум→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 143
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Kuçumxon (Köçimxon, Köçim, Kuçum; tuğilgan yili noma'lum — 1598) — Sibir xonligining sönggi xoni (1563–1598), rus qöşinlarining Sibirga yurişiga uzoq yillar qarşilik körsatgan hukmdor. Rusça Vikipediyaga köra, u Çingizxo…
+ ## Hokimiyat tepasiga kelişi
+ ÖzME'ga köra, Kuçum ruslar ta'siri ostidagi Yodgor (Yedigar) xonni ağdarib, 1563-yilda Sibir taxtini egallagan. Rusça Vikipediyaga köra, u Buxoro hukmdori, qarindoşi Abdullaxon II ga tayanib, nöğay va qozoq qöşinlari yor…
+ ÖzME uni ğayratli va iste'dodli hukmdor sifatida ta'riflaydi: u atrofiga bilimdon kişilarni töplab, xonlik hududini kengaytirgan, ğarbiy çegara Ural toğlarigaça yetgan. Rusça Vikipediyaga köra, xonlik şimolda Ob daryosig…
+ ## Yermak bilan kuraş
+ Avvaliga Kuçum Moskvaga ölpon tölab turgan, söng undan voz keçgan. Sibirni egallaşga intilgan Yermak boşçiligidagi kazaklar uning qattiq qarşiligiga duç kelgan. ÖzME'ga köra, Sibir xonligi bilan [[m:2410|Buxoro xonligi]]…
+ Yermak qöşini Tobol daryosini keçib, 1582-yil oktabrida Kuçum lagerini tor-mor etgan va Irtiş böyidagi Qaşliqni egallagan (ÖzME bu voqeani 1583-yilga boğlaydi). Rusça Vikipediyaga köra, ming kişidan kam kazak otryadining…
+ ## Sönggi yillari
+ ÖzME'ga köra, rus podşosi Fyodor Ivanoviç Kuçumga maktub yuborib, Moskvaga böysunsa, xonligini saqlab qolişni taklif qilgan, ammo Kuçum buni rad etgan. 1591-yilda Çiliköl yaqinidagi jangda uning öğli Abulxayr va ikki xot…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 820–821-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 96
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)