Laşkar quşbegi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Laşkar quşbegi (tuğilgan yili noma'lum — 1842) — Qöqon xonligi davlat arbobi, 1810–1840-yillarda Toşkent hokimi. ÖzME'ga köra, u kelib çiqişiga köra Çitrol viloyatidan keltirilgan eroniy qullardan bölgan, keyinçalik xonlikda yuqori lavozimlarga kötarilgan. Rusça Vikipediya uni Toşkent va Daşti Qipçoq noibi sifatida tavsiflaydi hamda manbalarda uning hayoti haqida ma'lumot kamligini ta'kidlaydi.1
Hokimlikka kötariliş
13ÖzME'ga köra, Olimxon 1809-yilda Toşkentni egallagaç, Laşkarni devonbegi unvoni bilan şaharga hokim qilib qöygan. 1810-yilda Olimxon öldirilib, taxtga Umarxon (Amiri Umarxon) çiqqanida, toşkentlik zodagonlar yangi xonni qimmatbaho sovğalar bilan kutib olgan. Laşkar devonbegi va uning öğillari xon tomonidan alohida siylangan, Laşkarning özi esa quşbegi unvonini olgan.
Harbiy yurişlari
13Laşkar quşbegi Qöqon xonligining köplab harbiy yurişlarida qatnaşgan. ÖzME'ga köra, u 1816-yilda Turkiston şahrining xonlikka qöşib olinişida muhim rol öynagan, qozoqlardan tuzilgan qöşini bilan 1818-yilda Öratepaga va 1819-yilda Jizzaxga yurişda iştirok etgan. 1830-yil sentabrida 15 ming kişilik qöşin bilan Muhammad Alixonning Qaşqarga yurişiga qöşilgan. Qöqonliklar Şarqiy Turkistondagi Yangi Hisor, Yorkend va Xötanni egallab, Oqsuv va Uçturfongaça yetib borgan, söng Gulboğni uç oy qamal qilgan. Katta Xitoy qöşini yaqinlaşayotganini eşitgaç, ular ortga qaytgan va özlari bilan 70 ming qaşqarlikni olib ketgan. Laşkar ularning bir qismini Toşkentga joylaştirgan; şahardagi Qaşqar mahallasining nomi şunga borib taqaladi.
Rusça Vikipediyaga köra, u xöjalarning mustaqillik uçun kuraşida — Jahongir va Yusuf xöjalar yurişlarida, şuningdek qozoq sultoni Sarjon qözğolonida ham qatnaşgan, 1836-yilda esa xiyonatda gumon qilib Sarjonni öldirgan.
Söngği yillari
13ÖzME'ga köra, 1841-yilda Qöqonda xalq qözğoloni boşlanganda Laşkar quşbegi xon huzurida edi. Xon undan va Gadoyboy parvonaçidan xalqni har qanday yöl bilan tinçlantirişni söragan, özi esa şahardan qoçgan. Ikki amaldor va'dalar bilan olomonni bosgan; tez orada Buxoro amiri Nasrullaxonning Qöqonga yuriş boşlagani haqida xabar kelib, aholi kuçini şahar mudofaasiga qaratgan. Laşkar quşbegi 1842-yilda Nasrullaxon Qöqonni egallaganida öldirilgan.
Obodonçilik işlari
13Laşkar quşbegi hokimligi yillarida Toşkent sezilarli darajada kengaygan. ÖzME'ga köra, şaharda Beklarbegi madrasasi, Qöqon ördasi va hokimning öz saroyi barpo etilgan, Qaşqar, Quşbegi, Devonbegi kabi yangi mahallalar paydo bölgan. Mudofaa devorlari ta'mirlanib, Qaşqar, Qöqon va Qöymas darvozalari qurilgan. Anhor kanalining çap sohilida yangi Örda qad rostlagan. Bundan taşqari u Sirdaryo böyida xonlikka qaraşli Çöloq, Sözoq va Oqmaçit qal'alariga asos solgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Laşkar quşbegi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3618 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALaşkar quşbegi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3618
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3618
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Лашкар-кушбегиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 56–57-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 56–57-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.