Zamonşoh
SaqlaşBoşqa nomlari: Zaman Şah Durrani
Öqiş: 2 daqiqa
Zamonşoh — Durroniylar davlati (Afğoniston) şohi. Ahmadşoh Durroniyning nabirasi, Temurşohning öğli. U 1793-yilda taxtga ötirgan va 1800-yilda taxtdan ağdarilgan.
Kelib çiqişi va hayoti
13Zamonşoh Ahmadşoh Durroniyning nabirasi va Temurşohning öğli edi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u puştunlarning sadozoy uruğidan bölib, Temurşohning beşinçi öğlidir. Uning tuğilgan yili haqida manbalarda turliça ma'lumot bor: Fayz Muhammad 1767-yilni, Noelle-Karimi esa 1770-yilni körsatadi. Ayni manbada uning 1845-yil 13-sentabrda vafot etgani aytilgan.
Ingliz tilidagi manbaga köra, Zamonşoh yoşligidan otasining Panjobdagi yurişlariga qöşilişni istagan, biroq otasi unga ruxsat bermagan. U otasining vafotidan keyin, 1793-yilda taxtni egallagan.
Taxtga çiqişi
13Özbekça va rusça manbalarga köra, Zamonşoh taxtga barakzoy qabilasi boşliği Sarafrozxonning yordami bilan çiqqan. Ingliz tilidagi manbada esa Kobuldagi saylovda uni barakzoy rahbarlari, xususan boşliq Poyandaxon qöllab-quvvatlagani yoziladi. Manbalarda bu boşliqning nomi har xil yozilgan (Sarafrozxon va Payandah Khan). Ingliz tilidagi manba şuningdek, taxtga ukalari Mahmud va Humoyun qarşi çiqqanini, şoh ularni Kobulda qamab, böysunişga majburlaganini qayd etadi.
Hindistonga yuriş
131796-yilda Zamonşoh Hindiston işlariga aralaşib, boburiy Şoh Olamni marathalar qölidan xalos etiş uçun Dehli tomon yurgan. Bu yuriş Hindistondagi inglizlarga katta ta'sir qilgan. Biroq u Dehliga yetmay, Kobulga qaytgan, çunki poytaxtda tartibsizliklar boşlangan. Ingliz tilidagi manbaga köra, u Panjobga bir neça bor yuriş qilib, Lohurgaça borgan, lekin forslar (Qojorlar) tomonidan Xurosonga tahdid tufayli ortga qaytişga majbur bölgan. Tarixçi Hari Guptaning fikriça, sikhlarga qarşi qimmatga tuşgan va Dehliga yetolmagan yurişlar uning taxtdan va közlaridan ayrilişiga sabab bölgan.
Taxtdan ağdarilişi
131799-yilda Zamonşoh Sarafrozxonni qatl qilişni buyurgan. Bu bilan taxtga da'vogar ukasi Mahmud tomoniga ötgan barça barakzoylarni öziga qarşi qöygan. Sarafrozxonning öğli, barakzoylar rahbari Fathxon Zamonşohni qölga tuşirib, uning közini öyib olişni buyurgan (1800). Taxtga Mahmudşoh ötirgan.
Ingliz tilidagi manba voqealarni batafsilroq bayon qiladi: barakzoy boşliqlari şohni ağdarişni rejalaştirgan, vazir Vafodorxon ularni saroyga çaqirib qatl ettirgan, Fathxon esa Xurosonga qoçib, Mahmudşoh bilan birlaşgan. Mahmudşoh Qandahorni qamal qilib egallagan. Mazkur manbada hukmronlik 1801-yilgaça davom etgan deyiladi, özbekça va rusça manbalarda esa taxtdan ağdariliş 1800-yilga töğri keladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Zamonşoh // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1189 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAZamonşoh. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1189
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1189
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q145401wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.