Nasrulla
SaqlaşBoşqa nomlari: Nasrullah Khan
Öqiş: 2 daqiqa
Amir Nasrulloh (Nasrulla, Nasrullaxon) — Buxoro amirligining Manğitlar sulolasidan çiqqan hukmdori. U 1827-yildan 1860-yilgaça amirlikni boşqargan, davlat arbobi va sarkarda sifatida tanilgan.
Kelib çiqişi va yoşligi
13Özbek Vikipediyasiga köra, Nasrulloh 1806-yil 1-iyunda Buxoroda Amir Haydar xonadonida tuğilgan. Rus Vikipediyasi esa tuğilgan yilni 1806 deb beradi. Uning oilada neçançi farzand bölgani haqida manbalar bir-biriga zid: özbekça maqolada u ikkinçi öğil deyilgan, rusça maqolada uçinçi öğil deyilgan. Inglizça maqolada esa bu masala aniq hal etilmagani, tarixçilar ikkinçi yoki uçinçi öğil deb yozgani qayd etilgan. Rusça maqolaga köra, onasi Şuğnon (Pomir) hududidan bölgan.
Otasi uni 15 yoşidan davlat boşqaruviga jalb qilgan. 1821-yilda Miyonqoldagi qözğolonni bostirişda qöşinga boşçilik qilgan; rusça maqolada keltirilişiça, bunda 400 dan 700 gaça kişi qatl etilgan. 1821-yildan Qarşi hokimi bölgan.
Taxtga çiqişi
131826-yilda Amir Haydar vafot etgaç, avval Husayn, söng Umar taxtga ötirdi. Nasrulloh Samarqandda Köktoş taxtiga kötarilib, Zarafşon vohasi aholisiga tayangan holda Buxoroga yuriş qilgan. Özbekça maqolaga köra, u Hakimbiy qöşbegi va boşqa amaldorlarning yordamida şaharni jangsiz egallagan. Taxtga çiqiş sanasi manbalarda turliça: özbekça maqolada 1827-yil aprel boşlari (18 yoki 24-mart ham keltirilgan), inglizçada 24-aprel 1827.
Içki siyosati
13Nasrulloh markazlaştiriş siyosatini yuritgan, uruğ va qavm boşliqlarining qarşiligini sindirişga intilgan. Köplab amaldorlarni quyi tabaqalardan çiqqan kişilarga almaştirgan. Otaliq lavozimi bekor qilinib, qöşbegi amirdan keyingi ikkinçi şaxsga aylangan. Hakimbiy qöşbegi 1840-yilda qatl etilgan. Harbiy islohotlar natijasida sarbozlar bölinmalari va töpçilar guruhi tuzilgan; bunda Tabrizdan kelgan Abdusamad muhim rol öynagan.
Taşqi siyosati
13Nasrulloh Qöqon xonligiga bir neça bor yuriş qilgan. Rus Vikipediyasiga köra 1841-yil kuzida Urateppa va Xöjand olingan, 1856-yilda Şahrisabz böysundirilgan. 1842-yilda Qöqon egallanib, Nodirabegim (Maknuna) va xon oilasining boşqa a'zolari qatl etilgan; bu uning obrösiga salbiy ta'sir körsatgani qayd etilgan. Keyinçalik Qöqonda hokimiyat qayta tiklangan. Marv 1843-yilda amirlikka qaytarilgan, biroq Balxni saqlab qoliş uçun yurişlar muvaffaqiyatsiz bölgan.
Rossiya bilan döstona aloqalar saqlangan: elçilar yuborilgan, 1857-yilda Ahmad Doniş ham iştirok etgan elçilik jönatilgan. Rusça va inglizça manbalarga köra, 1842–1843-yillarda ingliz elçilari Çarlz Stoddart va Artur Konolli qatl etilgan, bu Buxoro–Britaniya munosabatlarini keskin yomonlaştirgan.
Baholari
13Baholar turliça: buxorolik mualliflar uni ijobiy tasvirlagan, qöqonlik mualliflarga köra esa xalq uni «qassob» deb atagan. Inglizça maqolaga köra, çor Rossiyasi va sovet tarixşunosligida u «amiri qassob» sifatida qaralgan. Özbekça maqolada unga «bahodir», «botir» unvonlari berilgani aytilgan.
Vafoti
13Özbekça maqolada vafot sanasi 1860-yil 21-sentyabr deb körsatilgan, rusça maqolada 5-oktyabr, inglizçada hukmronlik 20-oktyabr 1860-yilgaça davom etgan deyilgan. Rusça maqolada bir rivoyatga köra, u xotini tomonidan zaharlangani aytiladi. Uning örniga öğli Muzaffar taxtga ötirgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nasrulla // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1368 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANasrulla. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1368
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1368
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3870512wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.