Kitob at-Tavhid
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kitob at-Tavhid (arabça: كتاب التوحيد) — sunniylik ilohiyotiga oid kitob, moturidiy mazhabining asosiy manbasi. Uni hanafiy olimi Abu Mansur al-Moturidiy (vaf. h. 333/m. 944-yil) yozgan.
Yaratilişi
13Asar Ahli sunna val-jamoa aqida va e'tiqodlarini bayon qiliş hamda muxoliflarning qaraşlariga qarşi turiş maqsadida yozilgan. Muxoliflar qatorida karromiylar, mö'taziliylar, qadariylar, majusiylar, faylasuflar (inglizça manbada — sofistlar), dualistlar va nasroniylar sanaladi. Asar islom ilohiyotining eng qadimgi keng qamrovli manbasi sifatida ta'riflanadi.
Bizgaça yagona qölyozma yetib kelgan. Jozef Şaxt kitob topilganini e'lon qilgan maqolasida Kembrij qölyozmasini Moturidiyning sahih asari deb ta'riflagan. Qölyozma 1970-yilda Fathulloh Xalif tomonidan naşr etilgan.
Mazmuni
13Asar islom ilohiyotiga batafsil va yaxlit yondaşuvni taqdim etadi. Moturidiy öz ta'limotining biliş nazariyasiga oid asoslarini bayon qiladi va tavhidni himoya qiliş uçun dalillar keltiradi, jumladan olamning yaratilişi va mavjudligiga oid kosmologik qaraşlarini ifodalaydi. Şuningdek, Xudoning mavjudligi va sifatlariga e'tibor qaratilib, antropomorfizm va ratsionalizm bilan boğliq masalalar tahlil qilinadi.
Inglizça naşrning mundarijasida dinning taqlidga emas, dalilga asoslanişi, bilim manbalari (his-tuyğu, naql va aql), olamning yaratilgan ekani va yaratuvçining birligi, Xudoning ismlari va sifatlari, Alloh ru'yati, mö'tazila va boşqa oqimlarning qaraşlarini rad etiş, şuningdek moniylik, markionçilik va majusiylik ta'limotlarini tanqid qiliş kabi boblar keltirilgan.
Tarjima va naşrlari
13Kitobni Bakir Töpaloğli va Muhammad Aruçi tahrir qilgan; u İSAM naşrlari tomonidan ikki marta (2000 va 2003) çop etilgan. Uçinçi naşri 2007-yilda Bayrutda çiqqan. Kitob Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tomonidan özbek tiliga ham tarjima qilinib, naşr etilgan.
Ta'siri
13Yagona qölyozma naşr etilganidan beri islom ilohiyotşunosligi talabalari uning asosida tadqiqotlar olib borgan, asarga oid bir qança şarh va tadqiqotlar naşr etilgan. 2008-yilda kitob Eron Islom Respublikasi Madaniyat va Islomiy hidoyat vazirligi tomonidan islomşunoslik sohasidagi „Yil kitobi“ 16-Jahon mukofotiga sazovor bölgan. Muharrirlar Eronga taklif qilingan, 2009-yil 7-fevralda mukofotni Prezident Mahmud Ahmadinajod ğoliblarga topşirgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kitob at-Tavhid // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1624 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKitob at-Tavhid. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1624
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1624
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q12234456wikidata.org · 2 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.