Xitoy qişloq xöjaligi banki

Xitoy qişloq xöjaligi banki (inglizça: Agricultural Bank of China, ABC; xitoyça: 中国农业银行) — boş qarorgohi Pekinda joylaşgan Xitoy banki. Taxminan 320 million mijozga xizmat körsatadi va 2014-yildan beri global tizimli muhim banklar qatoriga kiradi.

Bank öz kelib çiqişini 1951-yilda taşkil etilgan Qişloq xöjaligi kooperativ bankiga boğlaydi. Uzbekça va rusça manbalarda uni Mao Szedun kolxoz va fermerlarga yordam beriş uçun tuzgan, deyiladi; inglizça Vikipediyada esa 1951-yil 10-iyulda Xitoy Respublikasining ikki banki — Farmers Bank of China va Cooperation Bank — birlaşişidan taşkil topgani yoziladi. Inglizça Vikipediyaga köra, bu bank 1952-yilda Xitoy Xalq banki tarkibiga qöşilgan.

Xitoy qişloq xöjaligi banki nomini olgan birinçi bank 1955-yilda tuzilgan, biroq 1957-yilda Markaziy bank tarkibiga kirgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1963-yilda yana bir qişloq xöjaligi banki tuzilib, ikki yildan söng markaziy bankka qöşilgan. Hozirgi bank 1979-yil fevralida mustaqil böldi. 1993-yil dekabrida Davlat Kengaşi qaroriga köra uni davlat tijorat bankiga aylantiriş boşlandi; qişloq xöjaligini rivojlantiriş funksiyalarini yangi taşkil etilgan Xitoy qişloq xöjaligini rivojlantiriş banki öz zimmasiga oldi. 2004-yildan aksiyadorlik jamiyatiga aylantiriş boşlandi. 2007-yilda uçinçi milliy moliyaviy konferensiya bankka «sannong muammosi»ni (qoloq qişloq xöjaligi rayonlarini rivojlantiriş) moliyalaştiriş mas'uliyatini yukladi.

2007-yilda Handandagi filialda ikki xodim taxminan 51 million yuan (rusça Vikipediyada — 50 milliondan ortiq yuan) öğirlagan; bu Xitoy tarixidagi eng yirik bank öğirligi deb ataladi. 2009-yil boşida bank Agricultural Bank of China Limited jamiyatiga aylantirildi. Aksiyalarning birlamçi ommaviy taklifi 2010-yil 15-iyulda Şanxayda va 16-iyulda Gonkongda ötdi. Bank 19,2 milliard dollardan ortiq mablağ jalb qildi; 13-avgustda qöşimça joylaştiriş opsiyasi amalga oşirilgaç, hajm 22,1 milliard dollarga yetib, öşa paytdagi dunyodagi eng yirik IPO böldi. Bu rekordni 2014-yilda Alibaba Group ortda qoldirdi. 2016-yil noyabrida bank tranzaksiyalarni nazorat qiliş standartlariga javob bermagani uçun AQSh regulyatorlari tomonidan jarimaga tortildi. 2023-yilda BNP Paribas bilan boylikni boşqariş böyiça qöşma korxona tuzildi.

Bank korporativ va çakana bank xizmatlari, kreditlaş, depozitlar qabul qiliş, kredit va debet kartalari, xususiy kapitalni boşqariş hamda ğaznaçilik operatsiyalarini (valyuta, qimmatli qoğozlar, qimmatbaho metallar savdosi) amalga oşiradi. Bank 1,1 milliardga yaqin debet va 130 million kredit kartasini çiqargan.

Bankning şöba kompaniyalari qatoriga ABC-CA Fund Management (2008-yilda taşkil etilgan, uluşi 51,67 %), ABC International Holdings (2009-yil, Gonkong), ABC Financial Leasing (2010-yil), ABC Life Insurance (51 % aksiya bankka tegişli), şuningdek Buyuk Britaniya, Lyuksemburg va Rossiyadagi (Moskva) bank şöba korxonalari kiradi.

• Mijozlar: taxminan 320 million; inglizça Vikipediyada 2,7 million korporativ mijoz ham keltirilgan.
• Filiallar: rusça Vikipediyaga köra 2023-yilda materik Xitoyda 22 843 ta, 13 ta xorijiy filial va törtta vakolatxona; özbekça Vikipediyada materik Xitoyda 23 381 ta filial körsatilgan.
• Aktivlar: 2005-yildagi 5,9 milliard dollardan 2015-yilda 2575 milliard dollargaça ösgan.
• 2023-yilda (rusça Vikipediya): kreditlar 22,6 trillion yuan (aktivlar 39,9 trillion yuan), depozitlar 28,9 trillion yuan, foiz daromadi 1,224 trillion yuan, sof foiz daromadi 572 milliard yuan.
• 2020-yilda (özbekça Vikipediya): depozitlar 20,37 trillion yuan, boşqaruvdagi aktivlar 1,7 trillion yuan.

Eng yirik aksiyadorlar — Huijin davlat investitsiya kompaniyasi va XXR Moliya vazirligi. Uluşlar manbalarda farq qiladi: özbekça Vikipediyada Huijin 40,03 %, Moliya vazirligi 39,21 %; rusça Vikipediyada Huijin 40,14 %, Moliya vazirligi 35,29 %.

Rusça Vikipediyaga köra, Gu Şu (1967-yil avgustda tuğilgan) 2021-yil fevralidan boşqaruv kengaşi raisi, 2020-yil dekabridan partiya kotibi; avval ICBC da işlagan.