Saisiyat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Saisiyat (ba'zan Saisiat deb ham yoziladi) — Tayvanning tub xalqlaridan biri saysiyatlarning tili. U avstronez oilasiga mansub formoz tillaridan biri hisoblanadi. Unda taxminan 4750 kişi sözlaşadi.
Tasnifi
1,3Saisiyat avstronez oilasiga kiruvçi formoz tillaridan biridir. Yöqolib ketgan formoz tili — kulon tili saisiyat tiliga yaqin. Biroq tayvanlik tilşunos Pol Jen-kuey Li uni alohida til deb hisoblaydi.
Tarqalişi va sözlaşuvçilar
1,3Saisiyat tili tarqalgan hudud kiçik. U mamlakatning şimoli-ğarbida, toğlarda, xakka xitoylari va atayal xalqi hududlari oraliğida joylaşgan (Sinçju okrugidagi Vufen; Miaoli okrugidagi Nançuan va Şitan).
Ikkita asosiy şevasi bor: Ta'ai (şimoliy saisiyat) va Tungxo (janubiy saisiyat). Ta'ai şevasi Sinçjuda, Tungxo şevasi Miaolida tarqalgan.
Bugungi kunda mingga yaqin saysiyat öz tilidan foydalanmaydi. Köp yoşlar örniga xakka yoki atayal tilidan foydalanadi, saisiyat tilida gapiradigan bolalar esa kam. Xakka, atayal va saisiyat tilida sözlaşuvçilar taxminan aralaş yaşaydi. Köp saysiyatlar saisiyat, xakka, atayal, mandarin va ba'zan minnan tillarida gaplaşa oladi. Sözlaşuvçilar soni nisbatan köp bölsa-da, til xavf ostida deb baholanadi.
Yozuvi
1,3Imloda quyidagi belgilar işlatiladi: a — [ä], ae — [æ], b — [β], e — [ə], ng — [ŋ], oe — [œ], s — [s/θ], S — [ʃ], y — [j], z — [z/ð], ʼ — [ʔ]. Çöziq unlilar aa/aː — [aː], ee/eː — [əː], ii/iː — [iː] şaklida yoziladi. Undoş /ɭ/ — retrofleks lateral yaqinlaşuvçi, /ʃ/ esa palato-alveolyar frikativ undoş.
Tarixi
1,3Tilning luğat tarkibiga taşqi ta'sirlar öz izini qoldirgan: yapon tilining ta'siri Tayvanning Yaponiya tomonidan bosib olinişi bilan, mandarin tilining ta'siri esa Tayvan hukumatining ilgari bu tilni rağbatlantirgani bilan boğlanadi. Xakka tilining ta'siri ham bor. U şevalarga qarab keskin farq qiladi: ajralib qolgan şevalarda xakka ta'siri deyarli yöq, kamroq ajralib qolganlarida esa kuçli.
Xususiyatlari
1,3Saisiyat kuçli darajada ega-boşlovçi (SVO) til, ammo fe'l boşlovçi qurilmalarga ham yöl qöyadi. U akkuzativ tilga aylanib bormoqda, biroq bölinuvçi ergativlikning köp belgilari saqlanib qolgan (Hsieh & Huang 2006). SVO qurilmalariga yöl qöyadigan boşqa formoz tillari faqat pazex va thao tillaridir. Kelişik belgilaş tizimi şaxs otlari bilan turdoş otlarni farqlaydi. Olmoş tizimi murakkab. Fe'llarda turli old qöşimçalar mavjud va fe'llar bir neça yöl bilan otlaştirilişi mumkin.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Saisiyat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/188 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASaisiyat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/188
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/188
Raqamlarda
Sözlaşuvçilar soni · 2002-yil
4 750 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.