Dalvarzintepa (Andijon viloyati)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dalvarzintepa — Andijon viloyatidagi Oyim qişloği yaqinida joylaşgan, sönggi jez (bronza) davriga oid qadimiy qişloq xarobasi. ÖzME'ga köra, u miloddan avvalgi 10–8-asrlarga mansub bölib, Çust madaniyatining eng yirik yodgorligi hisoblanadi. Uni Surxondaryo viloyatidagi kuşonlar davriga oid boşqa Dalvarzintepa şahar xarobasi bilan adaştirmaslik kerak.1
Çust madaniyati
13Inglizça Vikipediyaga köra, Çust madaniyati Farğona vodiysida taxminan miloddan avvalgi 1500–900-yillarda gullab-yaşnagan sönggi bronza va ilk temir davri madaniyatidir. Uning manzilgohlari kiçik turar joylardan tortib, 10 gektardan katta qişloqlargaça bölgan; ayrimlari tepaliklarda joylaşgan, ba'zilarida mudofaa inşootlari izlari bor. Bu madaniyatning bezakli sopol idişlari va toş öroqlari şarqroqda, Şinjonda yaşagan zamondoş jamoalar buyumlariga öxşaydi.
Qazişmalar
13ÖzME ma'lumotiça, 1966-yilgaça yodgorlikning 6 000 kvadrat metrga yaqin qismi oçib örganilgan. Qalinligi 2,5–3,5 metrga yetadigan madaniy qatlam uç quriliş davriga bölinadi. Har birida uy-joy qoldiqlari, jez quyiş ustaxonalari, ğalla saqlanadigan öralar va mehnat qurollari topilgan, lekin uylarning özi kam oçilgan va yetarli örganilmagan. Taşlab ketilgan uylar örnida yonboşlab, bukçaygan holatda yotgan bir neça murda va köplab alohida suyaklar uçragan. ÖzME'ga köra, ular bu yerda yaşagan odamlar antropologik jihatdan yevropeoid irqqa mansub bölganini körsatadi; Inglizça Vikipediya ham Çust madaniyati vakillarini yevropeoid tipga kiritadi.
Aholining turmuşi
13Dalvarzintepa aholisi asosan dehqonçilik va çorvaçilik bilan şuğullangan. Don yorğuçoq yordamida maydalangan. Topilgan suyaklar barça asosiy uy hayvonlari boqilganini körsatadi; Inglizça Vikipediyaga köra, Çust madaniyati qişloqlarida tuya, eşak, ot, qoramol, qöy va eçki suyaklari aniqlangan, ekinlardan arpa, buğdoy va ayniqsa tariq yetiştirilgan.
ÖzME'ga köra, bu yerda jez quyiş ança rivojlangan: jezdan öroq, iskana, bigiz, igna, nayza va öq uçlari hamda taqinçoqlar yasalgan. Topilgan temir piçoq va temir parçalari qadimgi Farğona aholisi metall bilan nisbatan erta taniş bölganidan dalolat beradi. Jez igna, bigiz va urçuqlar esa töqimaçilik ham yaxşi rivojlanganini körsatadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dalvarzintepa (Andijon viloyati) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2495 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADalvarzintepa (Andijon viloyati). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2495
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2495
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Çust cultureen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 57–58-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 57–58-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.