Baroq öğlon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Baroq öğlon (Baroq, Buroq, Baroqxon, Muhammad Baroq; vafoti 1428-yil) — 15-asrning birinçi çoragida Daşti Qipçoqda hukmronlik qilgan Çingiziy xon. U Oltin Örda xoni Örusxonning nabirasi edi. ÖzME'ga köra, Baroq 1423–1428-yillarda hukmdor bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, u 1419–1422-yillarda Şarqiy Daşti Qipçoqni boşqargan, 1423–1426 va 1427–1428-yillarda esa Oltin Örda taxtini egallagan.1
Hokimiyatga kelişi
13Baroq Örusxon avlodi edi; bu sulola vakillari Töxtamiş va Amir Temur örtasidagi kuraş davridan beri Temuriylarga yaqin turgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1394-yilda Temur Baroqning otasi Qoyirçoqni xon qilib kötargan, biroq u tezda taxtdan ağdarilgan. Şu sababli Baroq ham Temuriylarni öz tabiiy ittifoqçisi deb bilgan.
ÖzME'ga köra, 1419-yil bahorida Baroq taxt uçun kuraşda yordam sörab Samarqandga Uluğbek huzuriga kelgan. Uluğbek unga qöşin bergan, özi ham katta laşkar bilan yölga çiqib, sentabr boşida Çinoz yaqinida Sirdaryodan keçgan. Biroq raqib — Tuqay Temur avlodidan bölgan Muhammadxon jangga kirmay çekingan va Uluğbek kuzda Samarqandga qaytgan. Keyingi yillarda Baroq Muhammadxonning ördasini egallagan, rusça Vikipediyaga köra esa 1423-yilga kelib Oltin Ördaning poytaxti Saroyni ham qölga kiritgan. 1426-yilda u Uluğ Muhammad tomonidan Saroydan siqib çiqarilgan.
Uluğbek bilan uruş
13Mustaqil hukmdorga aylangaç, Baroq bilan Uluğbek orasidagi munosabat buzilgan. Baroq Sirdaryo böyidagi Siğnoq şahrini da'vo qilgan va buni bobosi Örusxonning qarorgohi Siğnoqda bölgani, şaharni u obod qilgani bilan asoslagan. Uluğbek bu talabni rad etgan.
1427-yil bahorida Uluğbek ukasi Muhammad Jöki bilan birga Baroqqa qarşi yuriş qilgan va uning sulh taklifini qaytargan. ÖzME'ga köra, Siğnoq yaqinidagi tepaliklar orasidan ehtiyot çoralarini körmasdan ötib borayotgan Temuriylar qöşiniga Baroqning kam sonli otliqlari kutilmaganda hujum qilib, uni tor-mor etgan. Rusça Vikipediya bu ğalabani daşt jangçilarining qanotdan va orqadan aylanib zarba beriş taktikasiga boğlaydi. Söngra Baroq Movarounnahrga bostirib kirib, Samarqand atrofini talagan.
Uluğbek otasi Şohrux Mirzo yuborgan Hirot qöşini va Qandahordan kelgan kuçlarni jamlab yana Baroqqa qarşi çiqqanda, xon daşt içkarisiga çekingan, Siğnoq esa Temuriylar qöl ostida qolgan.
Vafoti va avlodlari
13Baroqning ölimi haqida manbalar turliça ma'lumot beradi. ÖzME'ga köra, u Möğulistonga qilgan yurişida Sulton Mahmud öğlon tomonidan öldirilgan. Rusça Vikipediyaga köra esa 1428-yil atrofida Edigey öğillari bölgan nöğay mirzolari Ğozi va Navröz qöşini uni yengib, öldirgan. Uning vafotidan keyin Şarqiy Daşti Qipçoqda hokimiyat Şayboniylardan bölgan Abulxayrxonga ötgan. Rusça Vikipediyaga köra, Baroqning öğli Janibek 1465-yil atrofida Kerey bilan birga Qozoq xonligiga asos solgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Baroq öğlon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2804 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABaroq öğlon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2804
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2804
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Барак-ханru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 128–129-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 128–129-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.