Şohrux Mirzo
SaqlaşBoşqa nomlari: Şohruh · Şohruh Mirzo · Şohrux · Şah Rukh
Öqiş: 2 daqiqa
Şohrux Mirzo (1377–1447) — Amir Temurning öğli, Mirzo Uluğbekning otasi. U 1397-yildan Xuroson hokimi, 1405-yildan Temuriylar davlati hukmdori bölgan.
Yoşligi
13Şohrux 1377-yil 20-avgustda Samarqandda tuğilgan. Uzbekça Vikipediyaga köra, yoşlik yillari Samarqandda ötgan va u dunyoviy hamda diniy ta'lim olgan. Ingliz va rus manbalarida u Temurning tört öğlining kenjasi, deyiladi. Onasi haqida ma'lumotlar turliça: rus manbasida Dilşat oğa, inglizça manbada Saroy Mulk xonim yoki Xondamir keltirgan Toğay Tarxon oğa tilga olinadi.
U yoşligidayoq Temurning yurişlarida qatnaşgan. Inglizça va rusça manbalarga köra, 1393-yilda Şeroz yaqinidagi jangda Muzaffariy hukmdori Şoh Mansurni mağlub etgan. 1396–1397-yillarda Temur unga Xurosonni topşirgan. Şohrux 1402-yilgi Anqara jangida, ingliz va rus manbalariga köra, qöşinning çap qanotiga qömondonlik qilgan.
Taxtga çiqişi
13Temur 1405-yilda vafot etgaç, davlatda hokimiyat uçun kuraş boşlandi. Samarqandni Temurning nevarasi Xalil Sulton egalladi. Şohrux Xurosonda 1405-yil martda hukmdor sifatida taxtga ötirib, öz nomidan xutba öqitgan va tanga zarb qildirgan (uzbekça Vikipediya). Rus va ingliz manbalariga köra, 1409-yilda Xalil Sulton mağlub bölgaç, Şohrux Samarqandni ham qölga kiritdi. U poytaxtni Hirotga qöydi, Movarounnahrni esa öğli Uluğbekka topşirdi.
Hukmronligi
13Şohrux isyonlarni bostirib, davlat hududini saqlaşga intilgan. 1429-yilda Ozarbayjonda amir Iskandar ibn Qora Yusufga qarşi yuriş qilgan. Inglizça manbaga köra, Qoraqoyunlilarga qarşi uç yuriş (1420, 1429, 1434) töliq natija bermagan. Uzbekça Vikipediyaga köra, u Xorazmni Temuriylar tarkibiga qaytargan, Hirot va Balxni tiklaşga farmon bergan, Marvni qayta barpo ettirgan. Davlatni suyurğol tizimi asosida boşqargan.
Xalqaro aloqalarga e'tibor bergan: uning huzuriga Xitoy, Hindiston, Misr va boşqa elçilar kelgan. 1419–1422-yillardagi Xitoy safari Ğiyosiddin Naqqoş kundaligida, 1442–1444-yillardagi Hindiston safari Abdurazzoq Samarqandiy safarnomasida aks etgan. 1443-yilda Misr podşosidan Ka'baga yopinçiq yopişga rozilik söragan, ka'bapöş 1444–1445-yillarda Makkaga jönatilgan.
Uning davrida Hirot ilm va madaniyat markaziga aylandi. Öğli Boysunğur Hirotda kitobat va miniatyura rivojiga hissa qöşgan, Ibrohim Sulton esa Şerozda şu işlarga homiylik qilgan. Ingliz tarixçilari Lentz va Louri fikriça, Şohrux davlatni turk-möğul bosqinçisi sifatida emas, islom sultoni sifatida boşqargan.
Vafoti va merosi
13Şohrux 1447-yil mart oyida Ray yaqinida vafot etgan. Uzbekça Vikipediyaga köra, dastlab Hirotdagi Gavhar Şod maqbarasiga dafn etilgan, keyingi yili Uluğbek jasadni Samarqanddagi Göri Amirga keltirtirgan. Rus manbasida jasad Hirotdan Samarqandga olib borilgani aytiladi. Vafotidan keyin vorislik kuraşi bir neça yil davom etdi. Uluğbek 1449-yilda öldirilgaç, nazorat Şohrux avlodlariga ötgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şohrux Mirzo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1132 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞohrux Mirzo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1132
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1132
Hayot yöli 3 bekat · Globusda köriş →
Samarqand 1377–1396 · 19 yil
Samarqandda tuğilgan, yoşlik yillari şu yerda ötgan va dunyoviy hamda diniy ta'lim olgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Shohrux_MirzoHirot 1397–1447 · 50 yil
1397-yilda Xuroson hokimi etib tayinlangan, Hirot uning noibilik poytaxti bölgan; 1409-yildan keyin Temuriylar saltanati poytaxtini ham Hirotda saqlagan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_RukhRay 1447
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q553204wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570, P20
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Shohrux_Mirzouz.wikipedia.org
- 3https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_Rukhen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.