Daxmai şohon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Daxmai şohon (forsça — «şohlar daxmasi») — Qöqon şahridagi me'moriy yodgorlik; Qöqon xonlari xonadoniga mansub şaxslar dafn etilgan xazira (devor bilan öralgan oilaviy qabriston). ÖzME'ga köra, majmua 19-asrning 20-yillarida barpo etilgan. Bu yerda Qöqon xonligining Minglar sulolasidan bölgan Norbötabiy va uning avlodlari yotadi. Özbekça Vikipediyaga köra, xuddi şu nom Buxorodagi hukmdorlar xazirasiga nisbatan ham qöllanadi.1
Peştoq va bezaklar
13ÖzME'ga köra, daxmaga ğarb tomondan 9,4 × 11,7 metr ölçamli peştoq orqali kiriladi. Peştoqning ikki yonida burjlar qad kötargan, u sirkor ğişt va koşinlar bilan qoplangan. Peştoq sathining yon qismlari töq zangori rangli juft qalampirsimon naqşlar bilan, örta qismi esa zangori, yaşil va oq koşindan terilgan sakkiz qirrali yulduzlar bilan bezatilgan; ularning tepasidan qizil, qora va yaşil rangli yöl-yöl çiziqlar ötgan. Ravoq ustida qizil, puşti, yaşil, zangori va oq rangdagi oltiburçak va romb şakllaridan iborat naqş joylaşgan. Bu ranglar uyğunligi Qöqon me'morçiligining 19-asrdagi bezak an'analarini yaqqol aks ettiradi.
Maqbara va masjid
13Majmua markazidagi maqbara gumbaz bilan yopilgan. Uning eşigi öyma ösimliksimon naqşlar va arab yozuvlari bilan nafis bezatilgan. ÖzME'ga köra, maqbaraning içki devorlaridagi darçalardan biri orqali tomga, boşqasi orqali yondagi masjidga çiqiladi, uçinçisi esa oçiq qoldirilgan. Içkaridagi katta ravoqlar bilan darça ravoqlari oraliğidagi ğiştlar tik, gajaklar esa tölqinsimon qilib terilgan.
Maqbara yonidagi ayvonli masjid 7 × 6,8 metr ölçamda bölib, ikki ustunga tayanadi; uning tösinli şifti tört katakka bölinib, böyama naqş bilan bezatilgan.
Modarixon maqbarasi
13ÖzME'ga köra, Daxmai şohon hududida xonning onasi xotirasiga qurilgan Modarixon maqbarasi ham yaxşi saqlanib qolgan. Bu inşoot majmuaning eng körkam qismlaridan biri hisoblanadi.
Ahamiyati
13Daxmai şohon Qöqon xonligi davri me'morçiligi va bezak san'atini örganişda muhim manba bölib, sulola tarixi bilan boğliq xotira maskani sifatida ham ahamiyatlidir. U Qöqonning tarixiy markazidagi boşqa obidalar bilan birga şaharning me'moriy merosi qatoriga kiradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Daxmai şohon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2851 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADaxmai şohon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2851
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2851
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Daxmai şohonuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 119-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 119-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.