Bobon qözğoloni
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bobon qözğoloni — 1869-yil oktabridan 1870-yil sentabrigaça Zarafşon vohasida bölib ötgan dehqonlar qözğoloni. ÖzME'ga köra, u Rossiya imperiyasining mustamlaka ma'muriyati hamda Buxoro amirligi amaldorlarining zulmi va özboşimçaliklariga qarşi qaratilgan. Qözğolonga Qoraqursoq qişloğidan çiqqan Bobon Aliboyev (Bobon Töqsabo) rahbarlik qilgan.
Tarixiy şaroit
13Bu davrda Zarafşon vohasi ikkiga bölingan edi: 1868-yilgi uruşdan söng Samarqand va Kattaqörğon Rossiya imperiyasi tarkibidagi Zarafşon okrugiga kiritilgan, qöşni bekliklar esa Buxoro amiri hokimiyatida qolgan. ÖzME'ga köra, dehqonlarning noroziligi rus mustamlaka çinovniklari, amir va uning beklari, ayniqsa Ziyovuddin tuman begi Muhammad Yusufboy dodxohning haddan taşqari zulmi tufayli kuçaygan. Bobon atrofiga kambağal dehqonlarni töplagan; 1869-yil dekabriga kelib ularning soni 500 kişidan oşgan. Qözğolonçilar boylar va amaldorlarning mol-mulkini tortib olib, kambağallarga taqsimlaşni asosiy maqsad qilib qöygan.
Qözğolonning borişi
13ÖzME'ga köra, qözğolon Ziyovuddin bekligida boşlanib, Xatirçi bekligi va Zarafşon okrugining Kattaqörğon uyezdiga yoyilgan. Buxoro amiri uni öz kuçi bilan bostira olmagaç, 1869-yil oktabrida okrugdagi rus ma'muriyatidan harbiy yordam sörağan. Kattaqörğon uyezdi boşliği kapitan Borzenkov yuborgan jazo otryadi jangda katta yöqotişlarga uçragan, ammo bir neça qözğolonçini asir olgan; ulardan biri Buxoro zindoniga taşlangan, uç nafari qatl etilgan.
Bobon kuraşni davom ettirib, 4-dekabrda Xatirçi amlokdori Rahimboyning mol-mulkini dehqonlarga bölib bergan, söng Ziyovuddin begining uyiga öt qöyib, uning mulkini ham xalqqa ulaşgan. Turkiston general-gubernatori K. P. Kaufman Kattaqörğonga ştabs-rotmistr M. D. Skobelev boşçiligida otliq otryad yuborgan. ÖzME'ga köra, Kattaqörğondan 25 km uzoqlikdagi Çorşanba qişloği yonidagi jangda bu otryad mağlub bölib çekingan, Skobelev esa harbiy sudga berilgan.
Bostirilişi
13Dekabr oxirida polkovnik Karganov boşçiligidagi ikkinçi otryad bilan bölgan jangda qözğolonçilar yengilgan: ÖzME'ga köra, ulardan 40 nafari halok bölgan, 25 kişi asir tuşgan, 100 dan ortiği yaralangan. Asirlar Ziyovuddin begi buyruği bilan xalq oldida osib öldirilgan. Bobon esa omon qolgan safdoşlari bilan qoçib qutulgan. 1870-yil 14-yanvarda Qoraqursoq yonidagi navbatdagi töqnaşuvda Karganov otryadi qözğolonçilarni yenga olmagan. Faqat 1870-yil sentabrida Saidxon Karimxonovning xiyonati tufayli qözğolonçilar Kattaqörğon yaqinidagi Törtköl qişloğida tor-mor etilgan. Bobon qölga tuşirilib, Samarqandda qatl qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bobon qözğoloni // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2930 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABobon qözğoloni. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2930
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2930
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 2-jild, 420–421-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 420–421-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.