Arsenal
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Arsenal (arabça dor as-sinoa — «ustaxona» sözidan) — qurol-yaroğ va harbiy anjomlarni yasaydigan, ta'mirlaydigan, saqlaydigan va qöşinlarga tarqatadigan muassasa. ÖzME'ga köra, arsenallar quruqlikdagi qöşinlar uçun ham, harbiy dengiz floti uçun ham taşkil etilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, xususiy yoki davlat qaramoğidagi bunday joyda qurol işlab çiqariş, tuzatiş, saqlaş va tarqatiş işlarining biri yoki bir neçtasi olib boriladi; ingliz tilida «arsenal» va «armory» sözlari köpinça ma'nodoş sifatida işlatiladi.12
Sözning kelib çiqişi
13ÖzME'ga köra, söz arab tilidan fransuz, söngra rus va boşqa tillarga ötgan. Inglizça Vikipediyaga köra, ingliz tiliga u 16-asrda italyança orqali kirgan va arabça «işlab çiqariş ustaxonasi» ma'nosidagi birikmaning özgargan şaklidir. Rusça Vikipediya asl arabça ma'noni «qurol ustaxonasi, kemasozlik joyi» deb izohlaydi. Örta asrlarda Ğarbiy Yevropada bu söz ayniqsa Venetsiya kemasozlik va qurol-yaroğ korxonasi bilan maşhur bölgan.
Tuzilişi
13Rusça Vikipediyaga köra, arsenallar dengiz va quruqlik, artilleriya va muhandislik arsenallariga bölinadi. Katta arsenalning ahamiyati yuqori bölgani uçun uni köpinça qal'a yoki istehkom körinişida qurişgan. Inglizça Vikipediyaga köra, yirik arsenal odatda saqlaş, işlab çiqariş va boşqaruv bölimlaridan iborat bölgan; unda qurol va arava zavodlari, laboratoriya, öq-dori va jihozlar ustaxonalari hamda katta omborlar joylaşgan. Uni çegaradan uzoqroqda, hujumdan xavfsiz va ta'minot manbalariga yaqin joyda qurişga harakat qilingan.
Maşhur arsenallar
13ÖzME'ga köra, Moskva Kremlidagi arsenal 1584-yildan mavjud bölib, 1783-yilda muzeyga aylantirilgan. Sankt-Peterburgdagi arsenalni 1712-yilda Pyotr I taşkil etgan. Rossiyada Kiyev (1764-yildan) va Bryansk (1783-yildan) arsenallari, Kronştadt va Sevastopoldagi dengiz arsenallari, Angliyada Vulij, Italiyada Turin, AQŞda Frankford, Pikatinni va Rok-Aylend arsenallari asosiylari qatorida bölgan. Rusça Vikipediya bularga Germaniyadagi Myunxen, Fransiyadagi Lion va AQŞdagi Springfild arsenallarini ham qöşadi.
Bugungi ahamiyati
13ÖzME'ga köra, 20-asrda qurol-yaroğ işlab çiqariş sanoatning alohida tarmoğiga aylangaç, qurol yasaş va saqlaş uçun alohida korxona va omborlar ajratila boşlagan. Natijada arsenallar avvalgi ahamiyatini yöqotgan va hozir asosan turli maqsadli harbiy bazalar hamda omborxonalar vazifasini bajaradi.
Movarounnahrda
13ÖzME'ga köra, Örta asrlarda Movarounnahrda qurol-yaroğ saqlanadigan joy jevaxona (jibaxona) deb atalgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Arsenal // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3077 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAArsenal. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3077
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3077
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Арсеналru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Arsenalen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 1-jild, 645-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 645-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.