Tonzillit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tonzillit (lotinça tonsilla — «murtak bezi») — tomoqning yuqori qismidagi murtaklarning yalliğlanişi. Kasallik ötkir va surunkali şakllarda keçadi; ötkir tonzillit ÖzME'da alohida — angina nomi bilan ham yoritilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, ötkir tonzillit odatda birdan boşlanadi.1
Sabablari
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, tonzillitni köpinça viruslar qözğatadi; holatlarning taxminan 5–40% ini bakteriyalar, asosan A guruhidagi streptokokk keltirib çiqaradi. Infeksiya odamdan odamga havo orqali yuqadi. ÖzME'ga köra, surunkali tonzillitga tez-tez angina bilan oğriş, burundan nafas olişning qiyinlaşişi, burun yondoş böşliqlarining yalliğlanişi va çirigan tişlar sabab böladi — bu öçoqlardan mikroblar murtaklarga doimiy ravişda ötib turadi.
Belgilari
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, ötkir tonzillitda tomoq qattiq oğriydi, yutiş qiyinlaşadi, isitma çiqadi, murtaklar kattalaşib qizaradi, ba'zan ularda oq karaş paydo böladi; böyindagi limfa tugunlari şişib oğrişi mumkin.
ÖzME surunkali şaklini quyidagiça tavsiflaydi: bemor tomoğida göyo biror narsa tiqilib qolgandek his qiladi, tomoği oğriydi va açişadi, oğriq ba'zan quloqqa beradi. Tana harorati 37,3–37,5° atrofida haftalab, hatto oylab saqlanib qolişi mumkin; bemor holsizlanadi, boşi oğriydi, iş qobiliyati pasayadi. Surunkali tonzillit tez-tez qözib turadi.
Asoratlari
1,3ÖzME'ga köra, kasallik yurak va buyrak faoliyatining buzilişiga, böğimlarda oğriq paydo bölişiga sabab bölişi mumkin. Inglizça Vikipediyada ötkir tonzillitning asoratlaridan biri sifatida murtak atrofi yiringli abssessi körsatilgan.
Davolaş
1,3ÖzME tonzillitni faqat mutaxassis şifokor davolaşi kerakligini ta'kidlaydi. Davolaşda tomoq dezinfeksiyalovçi eritmalar bilan çayiladi, murtak kanallari yuviladi, söngra ularga dorivor aralaşmalar surtiladi va fizioterapiya muolajalari buyuriladi. Asoratlarning oldini oliş uçun zarur hollarda murtaklar operatsiya yöli bilan olib taşlanadi.
Inglizça Vikipediyaga köra, ötkir tonzillitda davolaş belgilarni yengillaştiriş va asoratlarning oldini olişga qaratiladi: oğriqni kamaytiriş uçun paratsetamol yoki ibuprofen beriladi, streptokokk aniqlansa, penitsillin buyuriladi. Tez-tez kasal bölib turadigan bolalarda murtaklarni olib taşlaş kasallik qaytalanişini birmunça kamaytiradi. Bemorlarning köpçiligida belgilar bir hafta içida yöqoladi.
Tarqalişi
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, odamlarning taxminan 2% i har yili tonzillit sababli şifokorga murojaat qiladi. Kasallik ayniqsa maktab yoşidagi bolalarda va yilning sovuq fasllari — kuz va qişda köp uçraydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tonzillit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3203 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATonzillit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3203
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3203
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Tonsillitisen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 493-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 493-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.