Yevnuxoidizm
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yevnuxoidizm (yunonça eunuços — «biçilgan odam») — jinsiy bezlar faoliyatining yetişmovçiligi tufayli tana tuzilişi va jinsiy rivojlanişda özgarişlar bilan kuzatiladigan kasallik holati. ÖzME'ga köra, xalq tilida erkaklarda «hezalaklik», ayollarda «erkakçalişlik» deb ham ataladi. Rusça Vikipediyaga köra, bu atama asosan erkaklarda jinsiy bezlar funksiyasi keskin pasaygan holatni anglatadi; zamonaviy tibbiyotda u gipogonadizm (jinsiy bezlar yetişmovçiligi) tuşunçasi doirasida örganiladi va Endokrinologiya sohasiga kiradi.12
Sabablari
1,3ÖzME'ga köra, yevnuxoidizm jinsiy bezlarning tuğma kamçiligi yoki jarohatlanişi, yoxud gipofiz bezidan gonadotrop gormonlar kam ajralişi natijasida yuzaga keladi. Rusça Vikipediyaga köra, köp hollarda bu tuğma holat bölib, jinsiy bezlarning notöliq rivojlanişi yoki bölmasligi bilan boğliq; ammo u bolalikda jinsiy a'zolarning jarohati, biçiliş yoki ösma kasalliklari oqibatida ham orttirilişi mumkin. ÖzME ötmişda bolaligida biçilgan qullarda ham şunga öxşaş belgilar kuzatilganini qayd etadi.
Inglizça Vikipediyaga köra, gipogonadizm ikki asosiy turga bölinadi: birlamçi turida kamçilik jinsiy bezlarning özida böladi (masalan, Klaynfelter sindromi), ikkilamçi turida esa sabab gipofiz yoki gipotalamusda yotadi (masalan, Kalman sindromi). Ularni farqlaş uçun qondagi gonadotrop gormonlar miqdori ölçanadi.
Belgilari
1,3ÖzME'ga köra, kasallik erkaklarda köproq uçraydi. Uning yevnuxoid gigantizm va yevnuxoid semiriş degan ikki xili ajratiladi, lekin odatda aralaş şakli kuzatiladi. Bemorning böyi baland bölib, skelet nomutanosib ösadi: qöl-oyoq, ayniqsa oyoqlar tanaga nisbatan uzun, suyaklar ingiçka, yelka tor, çanoq esa keng böladi. Muskullar böş rivojlanadi, kökrak, qorin va sonlarda yoğ töplanadi.
Jinsiy bezlar yetilmaydi, ikkilamçi jinsiy belgilar sust namoyon böladi: qov va qöltiq ostida tuk deyarli ösmaydi, ovoz bolalarnikiday ingiçka qoladi, jinsiy mayl pasayadi. Rusça Vikipediyaga köra, teri osti yoğ qatlamining joylaşişi ayollarnikiga yaqin böladi.
Taşxis va davolaş
1,3Rusça Vikipediyaga köra, aniq taşxis qöyiş uçun maxsus genetik tekşiruvlar ötkaziladi va qondagi jinsiy gormonlar miqdori aniqlanadi. ÖzME'ga köra, bemorlar genetik va endokrinolog şifokor nazoratida jinsiy gormonlar bilan uzoq muddat davolanişi zarur; Rusça Vikipediyaga köra, erkaklarda odatda androgen gormonlar buyuriladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yevnuxoidizm // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3225 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYevnuxoidizm. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3225
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3225
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Евнухоидизмru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Hypogonadismen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 3-jild, 3–4-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 3–4-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.