Bozargon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bozargon, bozurgon (forsça — «bozorçi, savdogar») — örta asrlarda viloyatlar va mamlakatlar orasida qatnab savdo qilgan savdogar. Bu söz fors tilidagi «bozor» sözi bilan boğliq bölib, uzoq masofali karvon savdosi bilan şuğullangan, bir mamlakatdan boşqasiga mol olib boruvçi kişini anglatgan. Bozargonlar Markaziy Osiyo, Eron, Hindiston va Rossiya orasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarda muhim örin tutgan.1
Vazifalari
13ÖzME'ga köra, bozargonlar oldi-sotdi bilan birga ayğoqçilik ham qilgan: ular borgan mamlakatlarining iqtisodiy ahvoli va harbiy qudrati haqida ma'lumot töplab kelgan. Uzoq ölkalarga yuradigan karvonlar ğoyatda qimmatli axborot manbai bölgani uçun xon va sultonlar odatda öz elçilarini bozargonlarga qöşib jönatgan. Şu tariqa savdo karvonlari bir vaqtning özida diplomatik vakolat va razvedka vazifalarini ham bajargan.
Tarixiy misollar
13ÖzME bunga misol sifatida 1216–1220-yillar oraliğida xorazmşoh Muhammad bilan Çingizxon orasidagi munosabatlarni keltiradi. Inglizça Vikipediyaga köra, 1218-yilda Çingizxon Xorazmşohlar davlatiga möğul savdogarlarining katta karvonini jönatgan; ehtimol, möğul zodagonlarining katta qismi bu savdoga sarmoya kiritgan. Ammo Otror hokimi Inalçuq karvon mollarini musodara qilib, savdogarlarni ayğoqçilikda ayblab qatl ettirgan. Bu ayblovning qançalik asosli ekani va xorazmşohning voqeadagi iştiroki hozirgaça munozarali. Xorazmşoh Inalçuqni jazolaş haqidagi talabni rad etgan va möğul elçilaridan birini öldirtirgan; bu Çingizxonning Xorazmga yurişiga bevosita sabab bölgan.
ÖzME'ga köra, 16–19-asrlarda Buxoro, Xiva va Balx xonliklarining Rossiya va Hindiston bilan olib borgan aloqalari ham bozargonlar faoliyati bilan çambarças boğliq bölgan. Elçilar köpinça savdo karvonlari bilan birga yöl bosgan, savdogarlar esa yöl-yölakay kuzatganlarini hukmdorlarga yetkazgan.
Ahamiyati
13Bozargonlar faoliyati örta asrlarda savdo va diplomatiya bir-biridan ajralmas bölganini körsatadi. Ular mollar bilan birga axborot, yangi ğoyalar va madaniy ta'sirni ham bir ölkadan boşqasiga olib ötgan. Otror voqeasi esa savdo karvoni bilan boğliq kelişmovçilik butun bir uruşga sabab bölişi mumkinligini körsatgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bozargon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3414 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABozargon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3414
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3414
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Mongol invasion of the Khwarazmian Empireen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 453-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 453-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.