Kiropol
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kiropol (yunonça «Kir şahri»; Kira, Kiresxata deb ham atalgan) — miloddan avvalgi VI–II asrlarda mavjud bölgan qadimgi şahar-qal'a. ÖzME'ga köra, uni Axomaniylar podşosi Kir II barpo etgan va u davlatning şimoli-şarqiy çegarasidagi eng çekka şahar bölgan. Kir II hukmronligi davrida Kiropol Turon ölkasining eng muhim şaharlari qatorida sanalgan.1
Joylaşuvi
13ÖzME şahar örnini hozirgi Istaravşan (avvalgi Öratepa, Tojikiston) yaqinidagi Havotag mavzesiga boğlaydi: Nijonisoy (Şaxristonsoyning quyi oqimi) söl sohilidagi Nurtepa xarobasi aynan Kiropol qoldiqlari deb hisoblanadi. Rusça Vikipediyaga köra esa şaharning aniq örni hozirgaça isbotlanmagan va olimlar bir neça farazni ilgari suradi: ayrimlar uni Xöjand bilan, boşqalar Jizzax yoki Istaravşan bilan boğlaydi. Bu manbada Xöjand yaqinidagi, Sirdaryo böyidagi Kurkat qişloği eng işonarli nomzod sifatida tilga olinadi, biroq masalani uzil-kesil hal qiladigan arxeologik dalil hali topilmagan. Istaravşandagi Muğtepa qal'asida miloddan avvalgi IV asrga oid madaniy qatlamlar mavjudligi ham qayd etiladi.
Iskandar yuriş davrida
13Antik tarixçilar — Arrian va Kvint Kursiy Ruf asarlarida Kiropolning miloddan avvalgi 329-yildagi taqdiri hikoya qilinadi. ÖzME'ga köra, Iskandar Maqduniy Sirdaryo böyida Aleksandriya Esxata şahrini qurişni möljallab turganida, Ustruşonadagi avval böysundirilgan şahar-qal'alar qözğolon kötarib, yunon-makedon qörğonlarini yöq qilgan. Iskandar ortga qaytişga majbur bölgan va sarkardasi Kraterga ölkaning eng yirik şahri Kiropolni qurşab olişni buyurgan — maqsad uning aholisi qöşni şaharlarga madad berişiga yöl qöymaslik edi. Rusça Vikipediyaga köra, Iskandar yetti şahardan beştasini ikki kun içida eğallagan, söngra Kiropolga yetib kelgan.
Şahar boşqalariga nisbatan balandroq devor bilan himoyalangan, unda Axomaniylarga böysunişni istamagan mahalliy zodagonlar yaşagan. ÖzME uning mudofaaçilarini 18 mingdan ortiq deb körsatadi, rusça Vikipediya esa Arrianga tayanib 15 ming jangçi haqida yozadi. Qamal paytida Iskandar devor tagidan şaharga kiradigan qurib qolgan daryo özani orqali bir guruh askar bilan içkariga yaşirinça kirgan va darvozani oçib, asosiy qöşinni kiritgan. Jangda uning boşi va böyniga toş tegib, oğir jarohat olgan, Krater ham kamon öqidan yaralangan. Ikkala manbaga köra, sakkiz mingga yaqin himoyaçi halok bölgan, qolganlari içki qörğonga berkinib, bir kundan keyin suvsizlik tufayli taslim bölgan. Rusça Vikipediya antik mualliflar hikoyasida farqlar borligini ham ta'kidlaydi: Arrian Ptolemeyga tayanib şahar jangsiz taslim bölgan desa, Aristobul uni hujum bilan olingan deb yozgan.
Keyingi taqdiri
13ÖzME'ga köra, vayron etilgan Kiropol avvalgi holiga qaytmagan va miloddan avvalgi II asrga kelib aholisi uni taşlab ketgan. Odamlar Sirdaryoga yaqinroq joyga köçib, yangi qişloq qurgan va unga eski nomni bergan. Vaqt ötişi bilan bu nom Kurukada, keyin Kurkat şakliga kirib, bugungaça saqlanib qolgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kiropol // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3415 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKiropol. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3415
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3415
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Киропольru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 408–409-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 408–409-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.