Navbahor tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Navbahor tumani — Navoiy viloyatining janubi-şarqidagi tuman. ÖzME'ga köra, u 1980-yil 12-martda taşkil etilgan, 1988-yilda Navoiy tumaniga qöşilib, 1992-yilda yana mustaqil tuman sifatida tiklangan. Rusça Vikipediya tuman dastlab Buxoro viloyati tarkibida tuzilganini va 1990-yil fevralida qayta tiklanganini yozadi, ya'ni turli manbalarda sanalar biroz farq qiladi. Ma'muriy markazi — Beşrabot.12
Joylaşuvi
13Tuman şarqda Samarqand viloyatining Paxtaçi tumani, ğarbda Konimex tumani va Buxoro viloyati, janubda Navoiy (Karmana) tumani bilan çegaradoş, şimolda esa Nurota va Konimex tumanlarining yaylovlariga tutaşadi. ÖzME maydonini 1,57 ming km² deb körsatadi. Tuman tarkibida Arabsaroy, Beşrabot, Olçin, Turkiston, Yangiyöl, Yangiqörğon kabi qişloq fuqarolari yiğinlari bor; rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga köra Qalqonota, Saroy va boşqa bir neça şaharça ham tuman tarkibiga kirgan.
Tabiati
13Hudud Zarafşon daryosining şimoli-şarqiy qirğoği böylab, daryo bilan Qoratov örtasida çözilgan, şimoldan Nurota toğlari bilan öralgan. Uning köp qismini çöl egallaydi, relyefi notekis — çuqurliklar va tepaliklar navbatlaşib keladi, balandligi 500–800 m. Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq va quruq, qişi sovuq. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat 14–15°, yanvar-fevralda harorat −13° gaça tuşadi, yozda 42° gaça kötariladi, yiliga 250–300 mm yoğin yoğadi. Tuproqlari lyoss, böz, qönğir va şörtob tuproqlardan iborat. Xöjaliklar suvni Zarafşondan boşlanuvçi Öng qirğoq kanali va bir neça ariqdan oladi.
Aholisi
13ÖzME 2003-yilda tumanda 86,5 ming kişi yaşaganini, ularning 93 foizini özbeklar taşkil etganini qayd etadi. Rusça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi 114,7 ming kişi bölgan; özbekça Vikipediyada 2025-yil 1-iyul holatiga 123 337 kişi körsatilgan.
Xöjaligi
13Tuman iqtisodiyoti asosan qişloq xöjaligiga tayanadi: paxtaçilik va ğallaçilik yetakçi tarmoqlar, polizçilik, sabzavotçilik, boğdorçilik, pillaçilik va qoraköl qöyçiligi ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2000-yillar boşida ekinzor va daraxtzorlar 22,4 ming gektarni egallagan, uning qariyb yarmiga paxta ekilgan. Sanoat korxonalari orasida Özbekiston-Amerika qöşma korxonasi «Bentonit» ajralib turadi. Tuman orqali Toşkent—Uçquduq temir yöli ötadi.
Tarixiy yodgorliklari
13Navbahor hududi arxeologik obidalarga boy. ÖzME'ga köra, Uçtut qişloği yaqinidagi qadimgi çaqmoqtoş konlaridan aşel, mustye va yuqori paleolit davrlariga oid toş qurollar topilgan. Sarmişsoy, Qoraungursoy va Bironsoy daralarida miloddan avvalgi VII asrdan milodiy davrgaça çizilgan qoyatoş suratlari saqlangan. Qalqonota qişloği yonida esa miloddan avvalgi V asrdan milodiy IV asrgaça bölgan davrga oid yodgorliklar majmui bor. 1982-yildan «Navbahor tongi» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Navbahor tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3474 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANavbahor tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3474
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3474
Manbalar
3 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Navbahor tumaniuz.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Навбахорский районru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 6-jild, 8–9-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 8–9-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.