Qizilqir
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qizilqir — Buxoro vohasining ğarbidagi neolit, jez va antik davrlarga oid arxeologik yodgorliklar majmuasi. ÖzME'ga köra, u Vobkent daryosining qadimgi quyi oqimida, Buxoro şahridan 40 km şimoli-ğarbda joylaşgan. Majmua turli davrlarda bir joyning qayta-qayta özlaştirilganini körsatuvçi muhim manba hisoblanadi.
Örganiliş tarixi
13Yodgorlikni 1953-yilda arxeolog Yahyo Ğulomov qayd etgan. 1953–1960-yillarda Özbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutining Mohondaryo arxeologik ekspeditsiyasi bu yerda qazişmalar ötkazgan. Tadqiqotlar majmua tört xil davrga oid tört yodgorlikdan iborat ekanini körsatgan.
Neolit manzilgohi
13ÖzME'ga köra, eng qadimiy yodgorlik miloddan avvalgi IV–III ming yilliklarga oid neolit davri manzilgohi va mayda toş qurollar (mikrolitlar) yasaydigan ustaxona örni bölgan. Yodgorlik maydonidan çaqmoqtoş, aqiq, oq xalsedon va boşqa şaffof toşlardan yasalgan köp sonli mikrolit qurollar topilgan. Ular Kaltaminor madaniyatiga mansub.
Jez davri qabri
13Qizilqir-1 qörğonining markaziy zali devori ostidan miloddan avvalgi II ming yillikning ikkinçi yarmiga, ya'ni jez davriga oid qabr oçilgan. ÖzME'ga köra, undan boşoqsimon çizma naqş bilan bezatilgan ikki sopol tuvak topilgan; bu topilmalar Tozaboğyop madaniyatiga oid.
Qizilqir-1 qörğoni
13Majmuaning yana bir qismi bir-biridan alohida turgan ikki tepalikdan iborat. Qizilqir-1 neolit manzilgohidan 400–500 m janubi-ğarbda joylaşgan, diametri 82–84 m, balandligi 3,5 m keladigan dumaloq tepalik. U şağalli dönglik ustiga qurilgan olti xonali qörğondan qolgan. Bino qalinligi 2,4 m bölgan paxsa devor bilan öralgan, devor 3 m balandlikkaça yaxşi saqlangan; paxsa qatorlari orasiga yorilib ketmasligi uçun xom ğişt terilgan. Darvoza janub tomonda bölib, içkariga tor va uzun yölak orqali kirilgan. Markaziy zal kvadrat şaklida (9×9 m) bölib, uni uzun yölaksimon xonalar örab turgan. Bu yerdan toş yorğuçoqlar, xum, köza, tovoq, sopol haykalçalar, çiroq, sopol qozon, urçuq toşlar kabi rözğor buyumlari topilgan. ÖzME'ga köra, qörğonda hayot milodiy III asrda tugagan.
Qizilqir-2
13Qizilqir-2 birinçi qörğondan taxminan 1 km janubda joylaşgan bölib, umumiy maydoni 600 m² bölgan yarim yertöla tipidagi kulbalar xarobalaridan iborat. Bu yerda öçoqlar, xöjalik çuqurlari, sopol idişlar, yoğ çiroq, temir piçoq, uç parrakli temir paykon, mis bigiz, marjonlar, sopol haykalçalar va kumuş tanga topilgan. ÖzME'ga köra, Qizilqir-2 Qizilqir-1 qörğonida yaşagan aholining yozgi turar joyi bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qizilqir // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3503 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQizilqir. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3503
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3503
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 10-jild, 137–138-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 137–138-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.