Saint Lucia

Saint Lucia — Kiçik Antil orollari tarkibidagi Barqaror şamollar orollarida (Vindvard orollari) joylaşgan orol davlat. Poytaxti va eng yirik şahri — Kastri.

Orolning ilk aholisi arawaklar bölgan, ular bu yerga taxminan milodiy 200–400-yillarda kelgan deb taxmin qilinadi. Taxminan 800-yilda orolni kalinagolar (orol kariblari) egallagan. Kolumb orolni 1502-yil 13-dekabrda kaşf etgan degan ma'lumot bor (rus tilidagi Vikipediya), ingliz tilidagi Vikipediyaga köra esa u orolni körgan bölişi mumkin, ammo kundaligida bu haqda yozmagan.

Inglizlarning 1605–1638-yillardagi mustamlaka urinişlari mahalliy kariblarning qarşiligi tufayli muvaffaqiyatsiz tugagan. Fransuzlar orolda 1650-yilda joylaşgan. Kariblar bilan şartnoma sanasi manbalarda turliça: 1643-yil (rus tilidagi Vikipediya) va 1660-yil (ingliz tilidagi Vikipediya). 17-asr örtalaridan şakar plantatsiyalari uçun Afrikadan qullar keltirilgan.

Orol uçun Angliya va Fransiya örtasida uzoq kuraş bölgan, u bir neça marta qöldan-qölga ötgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, ikki davlat orol uçun 14 marta jang qilgan. Britaniya orolni 1814-yilgi Parij şartnomasiga köra uzil-kesil öziga qaratgan. Qullik 1834-yilda bekor qilingan, töliq erkinlik 1838-yilda berilgan.

Vakillik hukumati 1924-yilda joriy etilgan, umumiy saylov huquqi 1951-yilda berilgan. 1958–1962-yillarda orol Vest-Hind federatsiyasi tarkibida bölgan, 1967-yilda içki masalalarda özini özi boşqariş huquqiga ega assotsiatsiyalangan davlat maqomini olgan. 1979-yil 22-fevralda mustaqillikka erişgan.

Davlat Saint Lucia orolida joylaşgan; şimolda Martinika, janubda Sent-Vinsent oroli bilan qöşni. Maydoni 616 km² (rus tilidagi Vikipediyaning bir joyida) yoki 617 km² (ingliz tilidagi Vikipediya va rus tilidagi Vikipediyaning boşqa joyi). Orol vulqon kelib çiqişli, toğli; eng baland nuqtasi — Gimi toği (950 m). Janubi-ğarbdagi Piton massivi (Gros-Piton 797 m, Pti-Piton 750 m) mamlakatning eng maşhur belgisi hisoblanadi.

Iqlimi tropik, örtaça oylik harorat 18–26 °C, yillik yoğin 1500–3000 mm. Quruq fasl yanvardan aprelgaça, yomğirli fasl maydan avgustgaça davom etadi. Tropik böronlar tez-tez bölib turadi. Orolda Pijen-Aylend milliy boği, Mariya-Aylend qöriqxonasi va yomğir örmonlari milliy boği kabi himoyalangan hududlar bor.

Saint Lucia — Hamdöstlik davlatlari a'zosi. Davlat boşliği — Buyuk Britaniya monarxi (hozir Çarlz III), uni general-gubernator vakillik qiladi. Parlament ikki palatali: Senat (11 örin) va Vakillar palatasi (17 deputat, 5 yilga saylanadi). Ijro etuvçi hokimiyat vazirlar mahkamasiga tegişli, uni boş vazir boşqaradi. Asosiy partiyalar — Saint Lucia mehnat partiyasi va Birlaşgan işçilar partiyasi. Mamlakat ma'muriy jihatdan 11 prixodga bölinadi.

Iqtisodiyot turizm va oflayn (offşor) biznesga tayanadi. 2008-yilda YaIM taxminan 1,8 mlrd AQSH dollarini taşkil etgan. An'anaviy tarmoqlar — turistlarga xizmat körsatiş va qişloq xöjaligi; asosiy ekin — banan. Yevropa Ittifoqi imtiyozli tartibni bekor qilgaç, iqtisodiyotni diversifikatsiya qiliş zarur bölgan. Turizm valyuta tuşumining taxminan 50 foizini beradi. Eksport: banan, kakao, kokos mahsulotlari, kiyim va öyinçoqlar.

Madaniy tarixdagi eng közga köringan şaxs — şoir va dramaturg Derek Uolkott, 1992-yilgi adabiyot böyiça Nobel mukofoti sovrindori. Rasmiy til — ingliz tili; aholining katta qismi fransuz asosidagi kreol tili — patuada ham sözlaşadi. Mamlakat oşxonasida fransuz, şarqiy hind va britaniya taomlari uyğunlaşgan; banan, non daraxti mevasi va tuzlangan baliq sevimli ovqatlar hisoblanadi.