Qarşi tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qarşi tumani — Qaşqadaryo viloyatidagi ma'muriy tuman, markazi — Beşkent şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1931-yil 1-oktyabrda tuzilgan, maydoni 900 km². Rusça Vikipediyaga köra, u 1938-yilda Buxoro viloyati tarkibiga kirgan, 1943-yilda Qaşqadaryo viloyatiga ötkazilgan, 1960–1964-yillarda esa Surxondaryo viloyati tarkibida bölgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2026-yil boşida tumanda 285 ming kişi yaşagan. Tuman viloyat markazi Qarşi şahri atrofida joylaşgan.12
Çegaralari va bölinişi
13Tuman şimolda Koson, şimoli-şarqda Çiroqçi, şarqda Qamaşi va Ğuzor, janubda Nişon, ğarbda Kasbi tumanlari bilan çegaradoş. ÖzME 2005-yil holatida tumanda bitta şahar (Beşkent) va 15 ta qişloq fuqarolari yiğini bölganini körsatadi; özbekça Vikipediya keyingi bölinişda 16 ta qişloq fuqarolari yiğinini sanaydi.
Tabiati
13Hudud Qaşqadaryoning eng quyi oqimidagi tekislikda yotadi. ÖzME'ga köra, uning eng baland nuqtasi 387 m, ayrim joylarda past qirlar (Mullaquvvat qirlari, Qönğirtoğ) va botiqlar, jumladan Çaroğil botiği bor. Tumandan Qaşqadaryo va uning irmoqlari, şuningdek, bir neça kanal oqib ötadi. Yer ostida gaz, neft, qönğirtoş va şağal konlari mavjud.
Iqlim kontinental: qişi nisbatan iliq, yanvarning örtaça harorati 0–2° atrofida bölsa-da, ba'zan qattiq sovuqlar −22…−27° gaça yetadi. Yozi issiq, iyulda örtaça harorat 28,8°, eng yuqori harorat 47° gaça kötarilgan. Yiliga bor-yöği 190–220 mm yoğin tuşadi. Tuproqlarning asosiy qismi unumdor böz tuproq, daryo vodiysida ötloqi-allyuvial, Çaroğil botiğida şörxok tuproqlar uçraydi. Yovvoyi tabiatda şöra, şuvoq, yantoq, kovrak, qamiş ösadi; böri, tulki, çiyaböri, jayra, qöşoyoq, eçkemar va qum böğma iloni yaşaydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2005-yilda aholining 97,3 foizini özbeklar taşkil etgan, şuningdek, tojik, qozoq, rus, qirğiz va turkmanlar ham yaşagan. Özbekça Vikipediya 2022-yil uçun şahar aholisini 94,1 ming, qişloq aholisini 165,3 ming kişi deb körsatadi.
Xöjaligi
13Viloyat markaziga yaqinligi tufayli tuman paxtaçilik bilan bir qatorda ğallaçilik, sabzavotçilik, polizçilik, boğdorçilik va çorvaçilikka ixtisoslaşgan, pillaçilik ham bor. ÖzME'ga köra, 16,5 ming gektar yerga ğöza, 15,2 ming gektarga don ekilgan, qolgan maydonlarda kartoşka, sabzavot va ozuqa ekinlari yetiştirilgan. Tumanda gilam töqiş sexi, paxta tozalaş va ğişt zavodlari, kimyoviy mahsulotlar işlab çiqaradigan korxonalar va qöşma korxonalar faoliyat körsatadi.
Madaniy merosi
13ÖzME tuman hududida Hazrati Sulton maqbarasi, Toşmasjid, Xalfa Eşon va Çorgumbaz masjidlari kabi tarixiy yodgorliklar saqlanganini qayd etadi. Özbekça Vikipediyaga köra, tumandagi 128 ta obyekt moddiy madaniy merosning köçmas mulk obyektlari milliy röyxatiga kiritilgan, ularning 105 tasi arxeologik yodgorliklardir. Muhofaza ostidagi joylar orasida Abu Mu'in an-Nasafiy yodgorlik majmuasi ham bor. Beşkentdagi Mustaqillik maydonida «Xumo quşi» monumenti örnatilgan. «Naxşab» tuman gazetasi 1991-yildan çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qarşi tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3576 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQarşi tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3576
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3576
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Каршинский районru.wikipedia.org
- 2Özbekça Vikipediya: Qarşi tumaniuz.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 76–77-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 76–77-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.