Boğot tumani

Boğot tumani — Özbekistonning Xorazm viloyati tarkibidagi ma'muriy birlik. Viloyatning janubi-şarqiy qismida joylaşgan. Markazi — Boğot. ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,44 ming km², 2000-yilda aholisi 106 ming kişidan oşgan; Rusça Vikipediya 2021-yilgi aholi sonini 166 600 kişi deb körsatadi. Rusça Vikipediyada keltirilgan talqinga köra, nom xorazm şevasidagi «boğ» va «at» (qil, qur) sözlaridan iborat bölib, «boğ qil» ma'nosini beradi.1

ÖzME tumanning 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilganini, 1930- va 1950-yillarda bir neça marta qöşni tumanlarga qöşib yuborilib, qayta tiklanganini, oxirgi marta 1970-yil 7-dekabrda qayta tuzilganini yozadi. Rusça Vikipediya esa tuman 1953-yilda tuzilgan, 1959-yilda tugatilib, hududi Hazorasp, Xonqa va Yangiariq tumanlariga bölib berilgan va 1970-yilda qayta tiklangan, degan ma'lumotni beradi. Tuman markazi Boğot 2011-yilda şaharça maqomini olgan.

ÖzME'ga köra, tuman ğarb va şimolda viloyatning Yangiariq va Xonqa tumanlari bilan, şarqda Hazorasp tumani bilan, janubda esa Turkmaniston bilan çegaradoş, bir qismi Amudaryo böylab ötadi. Rusça Vikipediyaga köra, u Urganç şahridan 30 km janubi-şarqda joylaşgan.

Tuman hududi daryo yotqiziqlaridan hosil bölgan, şimoli-ğarbga tomon nişab pasttekislikdan iborat; janubida qumli relyef şakllari uçraydi. Iqlimi keskin kontinental: ÖzME'ga köra, yanvarda örtaça harorat −4…−6 °C, iyulda 28–30 °C, yillik yoğin miqdori 80–110 mm. Asosiy suğoriş manbai — Toşsoqa kanali va undan tarmoqlanuvçi ariqlar. ÖzME tumanda 50 dan ortiq köl borligini, ularning aksariyati Qoraqumga yaqin past joylarda ekanini qayd etadi. Tuproqlari asosan ötloqi va ötloqi-böz tuproqlar; qumli yerlarda qurğoqçilikka çidamli ösimliklar ösadi, suv havzalari atrofida nutriya, ondatra va turli suv quşlari yaşaydi.

Aholining köpçiligini özbeklar taşkil etadi. ÖzME'ga köra, 2000-yilda har bir kvadrat kilometrga 240 kişi töğri kelgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil boşida tuman tarkibiga beşta şaharça va ön qişloq fuqarolari yiğini kirgan.

Tuman iqtisodiyotining asosi — qişloq xöjaligi. ÖzME'ga köra, ekin maydonlarining katta qismi paxta, ğalla va şoliga ajratilgan, poliz, sabzavot, makkajöxori va beda ham yetiştiriladi; çorvaçilik va parrandaçilik rivojlangan. Sanoat korxonalari asosan qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlaydi. Rusça Vikipediyaga köra, keyingi yillarda tumanda töqimaçilik, tikuvçilik va quriliş sanoati ham rivojlangan, keramika va konserva zavodlari modernizatsiya qilingan.

Tuman hududi orqali Qönğirot — Çorjöy temir yöli hamda Urganç — Hazorasp va Xiva — Hazorasp avtomobil yöllari ötadi. ÖzME'ga köra, 1971-yildan «Hurriyat» tuman gazetasi çiqadi. Özbekiston Qahramoni Maşarif Quvokov şu tumandan.