Qibray tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qibray tumani — Toşkent viloyatidagi tuman, markazi Qibray şaharçasi. Tuman viloyatning şimoli-şarqida, Çirçiq daryosi vodiysida, poytaxt Toşkentning şimoli-şarqiy çekkasiga tutaş joylaşgan. ÖzME'ga köra, u janubi-ğarbda Toşkent şahri, janubda Yuqori Çirçiq, şarqda Böstonliq, ğarbda Toşkent tumanlari, şimolda esa Qozoğiston bilan çegaradoş.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1933-yil 1-dekabrda taşkil etilgan va 1991-yilgaça Orjonikidze tumani deb atalgan. 1962-yil oxirida u Kalinin (hozirgi Zangiota) tumani bilan birlaştirilgan, 1964-yil 31-dekabrda esa qayta tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1956-yilda Qozoğiston SSR Özbekiston SSRga bir qator yerlarni, jumladan Orjonikidze tumanining bir qismini ötkazgan. Tumanni qayta nomlaş masalasi toponimika komissiyasida uzoq muhokama qilingan va 1992-yil 9-aprelda u Qibray tumani deb atalgan.
Ma'muriy bölinişi va aholisi
13ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,56 ming km². 2004-yilda bu yerda 159,6 ming kişi yaşagan, ulardan 38,7 mingi şaharliklar bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi 202 200 kişiga yetgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, tuman tarkibida 16 şaharça (Qibray, Salor, Durmon, Geofizika, Nurafşon, Yoşlik va boşqalar) va 10 qişloq fuqarolar yiğini bor. Aholining köpçiligi özbeklar; qozoq, rus, tojik, tatar va boşqa millat vakillari ham istiqomat qiladi.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman yer yuzasi şimoli-şarq tomon kötarilib boradi, şu qismida qir va adirlar bor; örtaça balandligi 300–400 m. Janubidan Çirçiq daryosi, şimolidan Bözsuv, Zax va Xonim kanallari, örtasidan Katta Qorasuv kanali oqib ötadi. Bözsuv va boşqa kanallar böylab çuqurligi bir neça ön metrga yetadigan jarlar hosil bölgan. Tuproqlari asosan böz tuproq. Iqlimi kontinental: iyulning örtaça harorati 27–29 °C, yanvarniki taxminan −2 °C; yozda harorat 41–42 °C gaça kötariladi. Yillik yoğin 300–400 mm, ösuv davri 210–220 kun. Daryo qayirlarida turanğil, terak, jiyda, tol, qamiş kabi ösimliklar, qirğovul, ördak va ondatra kabi hayvonlar uçraydi.
Xöjaligi
13Tuman poytaxtga yaqinligi tufayli sanoat va qişloq xöjaligi uyğun rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2004-yil holatiga tumanda 17 ta sanoat korxonasi, jumladan Toşkent issiqlik elektr markazi, GESlar kaskadi, meva-sabzavot konservalari va alkogolsiz içimliklar korxonalari, ğişt zavodi, yirik parrandaçilik xöjaligi bölgan. Umumiy ekin maydoni 13,7 ming gektarni taşkil etib, unda don, kartoşka, sabzavot va yem-xaşak ekinlari yetiştirilgan; boğ va tokzorlar 3,8 ming gektarni egallagan. Tuman Toşkentni göşt, sut, tuxum, meva va sabzavot bilan ta'minlaşda katta örin tutadi.
Ijtimoiy soha
13ÖzME'ga köra, tumanda 48 umumiy ta'lim maktabi, Toşkent agrar universiteti, musiqa maktablari, kutubxonalar, madaniyat uylari, stadion va kasalxonalar faoliyat körsatadi. Tuman hududida «Böston», «Botanika», «Qibray» va boşqa sanatoriylar joylaşgan. Toşkent bilan avtobus va elektrlaştirilgan temir yöl orqali boğlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qibray tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3656 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQibray tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3656
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3656
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Кибрайский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Qibray Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 112–113-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 112–113-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.