Tver viloyati

Tver viloyati — Rossiya Federatsiyasi sub'ekti, Markaziy federal okrug tarkibidagi viloyat. Ma'muriy markazi — Tver şahri. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, maydoni böyiça Markaziy Rossiyadagi eng katta mintaqa. 1935–1990-yillarda Kalinin viloyati deb atalgan.12

Rusça Vikipediyaga köra, Rossiya imperiyasi davrida va 1929-yilgaça bu hududda Tver guberniyasi mavjud bölgan. ÖzME va rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1935-yil 29-yanvarda Ğarbiy, Leningrad va Moskva viloyatlari hududlarining bir qismidan Kalinin viloyati nomi bilan tuzilgan, 1990-yilda unga tarixiy nom qaytarilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyatdagi eng qadimiy şahar — Rjev, u Ikkinçi jahon uruşidagi Rjev janglari bilan maşhur; Staritsa esa Rossiyadagi sönggi udel knyazligining markazi bölgan.

Viloyat Şarqiy Yevropa tekisligining markaziy qismida joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u şimoldan janubga 260 km, ğarbdan şarqqa 450 km ga çözilgan, maydoni 84,2 ming km²; ÖzME 84,1 ming km² deb körsatadi. Viloyat Yaroslavl, Vologda, Novgorod, Pskov, Smolensk va Moskva viloyatlari bilan çegaradoş; Moskva halqa yölidan viloyat çegarasigaça atigi 90 km.

Relyefi asosan tekis. Ğarbiy qismini Valday qirlari egallaydi; eng baland nuqtasi taxminan 347 m. Şarqda Mologa-Şeksna pastligi, janubi-ğarbda Ğarbiy Dvina pastligi joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Valday qirlarida Volga, Ğarbiy Dvina va Dnepr daryolari boşlanadi, viloyat Kaspiy va Boltiq dengizlari havzalari orasidagi suvayirğiç vazifasini öteydi.

Iqlimi mö'tadil kontinental. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati –9°, iyulniki 17° atrofida, yillik yoğin 650 mm; rusça Vikipediyaga köra, yanvar harorati janubi-ğarbdan şimoli-şarqqa qarab –6° dan –10° gaça pasayadi.

Viloyat köllarga boy: ÖzME'ga köra, bu yerda 500 dan ortiq köl bor, ulardan eng maşhurlari Seliger, Volgo, Peno, Sterj, Brosno. Asosiy daryosi — Volga va uning irmoqlari (Selijarovka, Tversa, Medveditsa, Mologa), şuningdek, Ğarbiy Dvina va Msta. Ivankovo, Ugliç, Ribinsk va Vişniy Voloçyok suv omborlari mavjud.

Hududning yarmini örmon qoplagan, katta maydonlarni ötloq va botqoqlar egallaydi. Tuproqlari asosan çimli-podzol. Hayvonot dunyosida buğu, qönğir ayiq, böri, tulki, qur va boşqa turlar uçraydi. Viloyatda Markaziy örmon biosfera qöriqxonasi joylaşgan.

Rusça Vikipediyaga köra, viloyat foydali qazilmalarga kambağal. Asosiy boyliklari — Moskva yaqinidagi kömir havzasiga tegişli qönğir kömir qatlamlari (eng yirik koni — Katta Nelidovo) va katta torf zaxiralari. Ohaktoş, dolomit, gil, kvars qumi, mineral suv manbalari ham bor; Kaşin mineral suvi ayniqsa maşhur.

ÖzME'ga köra, 2002-yilda viloyatda 1 million 472 ming kişi yaşagan, ularning 94 foizi ruslar bölgan, ukrain, karel, belarus va boşqa xalqlar vakillari ham istiqomat qiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyatda karellarning alohida guruhi — Tver karellari yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat tarkibida 23 şahar va 30 şaharça bor. Yirik şaharlari — Tver, Rjev, Vişniy Voloçyok, Konakovo, Torjok, Nelidovo, Bejetsk.

ÖzME'ga köra, sanoatning asosiy tarmoqlari — elektr energetikasi (Kalinin atom elektr stansiyasi, Konakovo issiqlik elektr stansiyasi), maşinasozlik, töqimaçilik, kimyo, yoğoçsozlik va quriliş materiallari işlab çiqariş. Tverdagi zavodlar yölovçi vagonlari va ekskavatorlar işlab çiqarişi bilan tanilgan, Konakovoda çinni-fayans buyumlar tayyorlanadi. Qişloq xöjaligida sut-göşt çorvaçiligi yetakçi, ziğir, kartoşka, sabzavot va don ekinlari yetiştiriladi.

Inglizça Vikipediyaga köra, Tver viloyati Rossiyaning muhim turistik mintaqalaridan biri. Torjok, Zubtsov, Kaşin, Vişniy Voloçyok, Kalyazin kabi tarixiy şaharlar, Seliger köli böyidagi Ostaşkov dam oliş va tabiat turizmining yirik markazi hisoblanadi. ÖzME'ga köra, viloyatda Kaşin balneologik kurorti va önlab sanatoriylar, Vasilyovo me'moriy-etnografik muzeyi joylaşgan.