Andijon neft koni

Andijon neft koni — Farğona vodiysining janubi-şarqiy qismidagi neft konlaridan biri. ÖzME'ga köra, u Andijon şahridan 14 km janubda joylaşgan va 1937-yildan beri işlatiladi. Kon Özbekistondagi eng eski neft qazib oliş maydonlaridan biri bölib, uning tarixi vodiyda neft sanoatining şakllanişi bilan boğliq.

ÖzME'ga köra, kon hududida qidiruv işlari 1932-yilda boşlangan, burğulaş esa 1935-yilda yölga qöyilgan. 1937-yilda uçinçi neftli qatlamdan (gorizontdan) sutkasiga 35 tonna neft olina boşlagan va şu yili kon sanoat foydalanişiga topşirilgan. Keyingi qidiruvlar natijasida 1940-yilda beşinçi, söngra birinçi gorizontda ham neft borligi aniqlangan.

Kon antiklinal burma — yuqoriga qavariq qatlamlar bilan boğliq. ÖzME ma'lumotiça, burmaning uzunligi 23 km, kengligi 6 km. Uning şimoli-ğarbiy qanotida qatlamlar 10° dan ortiq oğmaydi, janubi-şarqiy qanotining ayrim joylarida esa oğiş 30–35° gaça yetadi. Burma markazida neogen davri yotqiziqlari yer yuzasiga çiqib turadi, ularning ostida umumiy qalinligi 3000 metrdan oşadigan paleogen va bör davri qatlamlari yotadi. Burma köndalang yoriqlar böylab alohida bloklarga ajralgan, unda mayda uzilma va surilmalar ham uçraydi.

ÖzME'ga köra, sanoat ahamiyatiga ega neft neogenning baqtriya yarusidagi birinçi gorizontda hamda paleogenning uçinçi, beşinçi, oltinçi va yettinçi gorizontlarida töplangan.

• Birinçi gorizont baqtriya yarusining pastki qismidagi qumtoşlardan tuzilgan; qalinligi janubiy qanotda 7–12 m, şimoliy qanotda 40 m gaça.
• Uçinçi gorizont sumsar yarusi gillarining yuqori qismidagi qumtoşdan iborat; umumiy qalinligi 18–21 m, şundan neftli qismi 10 m. Uning eng yuqori qismida oz miqdorda gaz bor. Dastlab har bir quduq sutkasiga 14 tonnadan 70 tonnagaça neft bergan, neftning soliştirma oğirligi 0,859.
• Beşinçi gorizont Turkiston qatlamlaridagi qumli ohaktoş va ohakli qumtoşlardan tuzilgan; qalinligi 14 m, neftli qismi 9 m. Dastlabki yillarda quduqlarning sutkalik unumi 15–120 tonnani taşkil etgan.
• Oltinçi gorizont asosan angidritdan, pastki qismi qumtoşdan iborat; neft surilma ostidagi qanotda uçraydi va tarkibi beşinçi gorizont neftiga yaqin.
• Yettinçi gorizont olay yarusining dolomitli ohaktoşlaridan tuzilgan, umumiy qalinligi 42 m, neftli qismi 20 m. Dastlab har bir quduqdan sutkasiga 40–90 tonna neft olingan.

ÖzME'ga köra, yettinçi gorizontning ğarbiy, markaziy va şarqiy bloklaridagi neft zaxirasi deyarli butunlay qazib olingan. Uzoq yillik foydalaniş natijasida kon zaxiralari ança kamaygan, biroq u Farğona vodiysida Neft sanoatining rivojlanişida muhim rol öynagan konlardan biri sifatida tarixda qolgan.