Yangibozor tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yangibozor tumani — Özbekistonning Xorazm viloyati tarkibidagi tuman. Markazi — Yangibozor şaharçasi. ÖzME'ga köra, maydoni 340 km². Tuman Amudaryo böyida joylaşgan bölib, xöjaligi asosan suğorma dehqonçilikka tayanadi.12
Tarixi va nomi
1,3Tuman 1950-yilda taşkil etilgan, keyinroq tugatilib, hududi Gurlan va Urganç tumanlariga bölib berilgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu 1959-yil 4-martda yuz bergan. Tumanning qayta tiklanişi haqida manbalar farq qiladi: ÖzME uni 1989-yilga, rusça Vikipediya esa 1981-yilga sanaydi.
Özbekça Vikipediyaga köra, Xiva xonligi davrida bu hudud Qiyot-Qönğirot deb atalgan. Hozirgi nom «yangi» va «bozor» sözlaridan tarkib topgan: aholi ilgari faqat qal'adagi bozorda savdo qilgan, keyin çekkadagi qişloqlardan birida yangi bozor oçilib, uni eskisidan farqlaş uçun Yangibozor deb atay boşlaganlar.
Çegaralari va tarkibi
1,3Tuman şimoli-ğarbda Gurlan, janubi-şarqda Urganç, janubi-ğarb va ğarbda Şovot tumanlari bilan qöşni; şimol va şarqda Amudaryo uni Qoraqalpoğiston Respublikasidan ajratib turadi. ÖzME'ga köra, tumanda bitta şaharça (Yangibozor) va sakkizta qişloq fuqarolari yiğini bor, jumladan Boşqirşix, Boğolon, Bözqal'a, Oyoqdörmon, Uyğur, Çubalançi, Şirinqönğirot va Qalandardörmon. Rusça Vikipediya 2011-yil holatiga köra tarkibda uç şaharça — Manğitlar, Yangibozor va Yangiyop borligini qayd etadi.
Tabiati
1,3Hudud past tekislikdan iborat bölib, şimoli-ğarbga tomon pasayib boradi. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat taxminan 11°, yanvarda örtaça −6° atrofida; yiliga atigi 80–90 mm yoğin tuşadi, ösuv davri 180–200 kun davom etadi. Ekinzorlar Amudaryodan çiqarilgan Qiliçboyarna, Manğitarna, Qönğirotyop, Nukusyop, Yangiyop, Hiziryop, Olğayop, Şabika va boşqa kanallar orqali suğoriladi. Tuproqlari allyuvial, ötloqi, ötloqi-botqoq va şörxok; ayrim joylarda kiçik qumliklar saqlangan.
Yovvoyi ösimliklardan yantoq, şöra, qamiş, turanğil, jiyda, tol va terak, hayvonlardan çiyaböri, börsiq, quyon, qobon (yovvoyi çöçqa), quşlardan tustovuq, ördak va ğozlar uçraydi. Daryo böyida töqay va örmonzorlar bor.
Aholisi
1,3ÖzME'ga köra, 2005-yilda tumanda 66,4 ming kişi yaşagan, ulardan 6,3 mingi şaharça, 60,1 mingi qişloq aholisi edi. Keyingi ma'lumotlar aholining ösganini körsatadi: rusça Vikipediyaga köra, 2021-yilda 88 ming, özbekça Vikipediyaga köra, 2024-yilda 92,5 ming kişi. Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi, qozoq, turkman, rus, tatar va koreyslar ham yaşaydi.
Xöjaligi va ijtimoiy soha
1,3Tuman iqtisodiyotida qişloq xöjaligi yetakçi: asosiy tarmoqlar — paxtaçilik va ğallaçilik, şu jumladan şoliçilik; çorvaçilik, pillaçilik, sabzavotçilik, polizçilik va boğdorçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2005-yilda ekin maydoni 19,6 ming gektar bölib, uning 11,3 ming gektariga paxta, 4,1 ming gektariga don ekilgan; Amudaryo böyidagi töqay va örmonlar 538 gektarni egallagan. Sanoat paxta tozalaş va ğişt zavodlari hamda mahalliy korxonalar bilan ifodalanadi.
Ijtimoiy sohada 2004/05 öquv yilida 31 ta umumta'lim maktabida 16 mingdan ortiq bola öqigan; tumanda markaziy kasalxona, qişloq vraçlik punktlari, kutubxona va klublar faoliyat körsatgan. 1953-yildan «Yangibozor közgusi» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yangibozor tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3770 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYangibozor tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3770
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3770
Manbalar
3 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Yangibozor tumaniuz.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Янгибазарский районru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 60-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 60-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.