Narpay tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Narpay tumani — Özbekistonning Samarqand viloyati tarkibidagi ma'muriy tuman. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 29-sentabrda tuzilgan va viloyatning janubiy qismida joylaşgan. Tuman markazi — Oqtoş şahri. Maydoni 440 km² atrofida bölib, xöjaligi asosan suğoriladigan dehqonçilikka tayanadi.1
Çegaralari va ma'muriy bölinişi
13Tumanning şarqiy va ğarbiy qöşnilari viloyatning Kattaqörğon va Paxtaçi tumanlaridir. Şimolda u Navoiy viloyatining Xatirçi tumani bilan, janubda Nurobod tumani hamda Qaşqadaryo viloyati bilan tutaşadi. ÖzME'ga köra, 2003-yilda tumanda bitta şahar (Oqtoş), bitta şaharça (Mirbozor) va töqqizta qişloq fuqarolar yiğini bölgan; ular orasida Islomşoir, Kosagaron, Olti-öğil, Çaqar, Yangirabot, Yangiqörğon, Qadim, Qoraköl va Qorasiyrak bor edi. Özbekça Vikipediyaga köra, 2009-yildan Islom şoir ham şaharça maqomini olgan.
Tabiati
13Hududning janubi-ğarbiy qismini Qarnob çöli egallaydi, markazi va şimoli-şarqida Ziyovuddin-Zirabuloq toğlari, ular orasidagi soy va botiqlar joylaşgan. ÖzME'ga köra, bu yerlarda neogen davrigaça dengiz bölgan; alp toğ hosil böliş jarayoni natijasida vodiy quruqlikka aylangan va yer yuzasi asosan uçlamçi davr çökindilaridan tuzilgan.
Iqlimi keskin kontinental: yoz uzoq, issiq va quruq, qiş esa sovuq keladi. Yanvarning örtaça harorati −1,9°, iyulniki 27,2° bölib, eng yuqori harorat 44° gaça kötariladi, eng pasti −35° gaça tuşadi. Bir yilda örtaça 200 mm yoğin yoğadi, uning asosiy qismi qiş va bahorga töğri keladi. Tumanning şimoliy çegarasi böylab Zarafşon daryosi oqadi, hududdan Narpay kanali ham ötgan. Kiçik soylar yozda qurib qoladi. Tuproqlari asosan suğoriladigan va oç tusli böz tuproqlardir, ayrim joylari şörlangan. Yovvoyi tabiatda tulki, böri, quyon, çiyaböri, jayra, qirğovul, toşbaqa, eçkemar kabi turlar uçraydi.
Aholisi
13Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi, qozoq, rus, tatar va boşqa millat vakillari ham yaşaydi. ÖzME 2003-yil uçun 152 ming kişi körsatgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2026-yil 1-aprel holatiga aholi soni 236,1 ming kişiga yetgan.
Xöjaligi va ijtimoiy soha
13ÖzME'ga köra, tuman iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari paxtaçilik, ğallaçilik, çorvaçilik, ipakçilik va sabzavotçilikdir. Ekin maydonlari 21 ming gektardan ortiq bölib, ularning deyarli hammasi suğoriladi; boğlar, tokzorlar va tutzorlar ham bor. Tumanda paxta va don mahsulotlarini qayta işlovçi korxonalar, Zirabuloq magistral gaz quvurlariga xizmat körsatuvçi boşqarma faoliyat yuritadi. Hudud orqali respublika ahamiyatidagi avtomobil yöli va temir yöl (Zirabuloq stansiyasi) ötadi.
ÖzME'ga köra, tumanda 68 ta umumta'lim maktabi, kasb-hunar kolleji, köplab kutubxona va madaniyat uylari, Mirbozor xalq muzeyi, markaziy kasalxona va qişloq tibbiyot punktlari bölgan. 1932-yildan tuman gazetasi «Paxtakor ovozi» naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Narpay tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3818 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANarpay tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3818
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3818
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Narpay tumaniuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 77–78-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 77–78-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.