Bryansk viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bryansk viloyati — Rossiya Federatsiyasining Markaziy federal okrugi tarkibidagi viloyat, Moskvadan janubi-ğarbda joylaşgan. Markazi — Bryansk şahri. ÖzME'ga köra, hozirgi viloyat 1944-yil 5-iyulda taşkil etilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi aholi röyxatida viloyatda 1 169 161 kişi yaşagan; ÖzME esa 1999-yil uçun 1467 ming kişi degan raqamni keltiradi.12
Geografiyasi
13Rusça Vikipediyaga köra, viloyat şimolda Smolensk, şimoli-şarqda Kaluga, şarqda Oryol, janubi-şarqda Kursk viloyatlari, janubda Ukrainaning Sumi va Çernigov viloyatlari, ğarbda esa Belarusning Gomel va Mogilyov viloyatlari bilan çegaradoş. ÖzME tasvirlaşiça, hudud Örta Rossiya qirlarining ğarbiy çekkasida yotadi, relyefi tölqinsimon tekislikdan iborat, şarqiy qismi biroz balandroq. ÖzME maydonini 34,9 ming km² deb belgilaydi.
Iqlimi mö'tadil kontinental: yanvarning örtaça harorati −7…−9°, iyulniki 18–20° atrofida, yiliga 550–600 mm yoğin yoğadi. Daryolar Dnepr havzasiga mansub, ularning eng yirigi — Desna. Tuproği asosan podzol. Viloyatning katta qismi örmon zonasida, janubi-şarqiy qismi esa örmon-daşt zonasida yotadi; qarağay, qoraqarağay va qayin keng tarqalgan. Inglizça Vikipediyaga köra, hududning taxminan törtdan bir qismini örmonlar qoplaydi, «Bryansk örmoni» biosfera qöriqxonasida yevropa zubri muhofaza qilinadi. Yer ostida torf, fosforit, gil, qum, bör va mergel konlari bor.
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, 9–11-asrlarda Desna böylarida va Desna bilan Oka oraliğidagi örmonlarda slavyan qabilalari yaşagan, Bryansk şahri esa 985-yilda asos solingan. Moğullar Çernigovni vayron qilgaç, Bryansk knyazligi vujudga kelgan. 1356-yildan hudud Litva Buyuk knyazligi tasarrufida bölgan, 1503-yilda Moskva davlati tarkibiga kirgan.
Sovet davrida viloyat bir neça bor tuzilib, tugatilgan: 1920-yilda taşkil etilgan Bryansk gubernyasi 1929-yilda Ğarbiy viloyatga qöşilgan, 1937-yildan esa hudud Oryol viloyati tarkibida bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1941-yil avgust–oktabrida hududni nemis qöşinlari bosib olgan, bu yerda 60 mingga yaqin partizan harakat qilgan, köplab şahar va qişloqlar vayron etilgan; hudud 1943-yilda ozod qilingan. 1986-yildagi Çernobil AES halokati natijasida viloyatning janubi-ğarbiy tumanlari radioaktiv moddalar bilan ifloslangan.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, aholining asosiy qismi ruslar, ukrain va beloruslar ham yaşaydi, 1999-yilda aholining 60 foizi şaharlarda istiqomat qilgan. ÖzME viloyat tarkibida 27 tuman, 16 şahar va 31 şaharça bölganini qayd etadi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, viloyat sanoatida maşinasozlik va metallsozlik yetakçi örin tutadi: teplovozlar, temir yöl vagonlari, yuk avtomobillari, stanoklar, ekskavatorlar va qişloq xöjalik maşinalari işlab çiqariladi. Yengil sanoat asosan jun gazlama işlab çiqarişga ixtisoslaşgan, Klinsi şahri movut kombinatlari bilan tanilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, qum zaxiralari tufayli 18-asrdan boşlab bu yerda şişa sanoati rivojlangan; ÖzME ham Dyatkovo billur zavodini tilga oladi. Quriliş materiallari, qoğoz, karton, mebel va oziq-ovqat korxonalari ham bor.
Qişloq xöjaligi ğalla, kartoşka yetiştiriş hamda sut-göşt çorvaçiligiga ixtisoslaşgan. ÖzME'ga köra, javdar, suli, greçixa, buğdoy, kanop, ziğir, qand lavlagi va tamaki ekiladi. Asosiy transport turi — temir yöl, Desna daryosida kemalar qatnaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bryansk viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3875 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABryansk viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3875
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3875
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Брянская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Bryansk Oblasten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 665-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 665-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.