Pitnak

Pitnak — Xorazm viloyatidagi şahar, Amudaryoning çap sohilida joylaşgan. ÖzME uni Hazorasp tumani tarkibidagi şahar sifatida tasvirlaydi; rusça Vikipediyaga köra, 2020-yilda Pitnak yangi taşkil etilgan Tuproqqal'a tumanining ma'muriy markaziga aylangan. Şahar Tuyamöyin gidrouzeli qurilişi bilan boğliq holda rivojlangan va uzoq tarixga ega joy nomini saqlab qolgan.1

ÖzME'ga köra, Pitnakdan viloyat markazi Urgançgaça 90 km, Hazorasp şahrigaça 34 km masofa bor. Şahar temir yöl stansiyasiga ega; rusça Vikipediyaga köra, uning hududidan Urganç–Toşkent respublika avtomobil yöli va Turkmanobod–Urganç temir yöli ötadi. ÖzME 2001-yilda Pitnak qişloği va Tuproqqal'a aholisi bilan birga bu yerda 40,2 ming kişi yaşaganini yozadi; ularning 95 foizi özbeklar, qolganlari qozoq, turkman, rus, tatar va boşqa xalqlar vakillari bölgan.

ÖzME'ga köra, «Pitnak» nomi qadimgi xorazmiy tilidan kelib çiqqan: «pita» — yer, «nak» — kiçik, ya'ni «oz yer», «kiçik yer» ma'nosini beradi. Bu joy nomi Beruniy asarlarida ham uçraydi.

Voha suğoriş uçun qulay bölgani sababli bu yerlarda odamlar miloddan avvalgi davrlarda ham yaşagan. Bunga Kaparas, Elxaras, Humbuztepa kabi qal'a va tepaliklarda ötkazilgan arxeologik qazişmalar dalil böladi. ÖzME'ga köra, 16-asr boşlarida Xiva xonligi tuzilganda Pitnak vohasi noiblik maqomini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1740-yilda Pitnak yaqinida xorazmliklar bilan Nodirşoh qöşini orasida jang bölib, Xiva xoni mağlubiyatga uçragan; 1830-yillarda bu yerda devor bilan öralmagan, 100 ga yaqin uyli manzilgoh bölgan, aholisi dehqonçilik va yaqin atrofdan qazib olinadigan tuz savdosi bilan kun körgan.

1873-yilda Pitnakni Kaufman boşçiligidagi rus qöşinlari egallagan. ÖzME'ga köra, u 1920-yilgaça noiblik bölib qolgan, 1920–1927-yillarda tuman maqomida bölgan, keyinroq atrofdagi tört qişloq birlaştirilib, Pitnak deb atalgan. 1924-yil boşida bu yerda sovet hokimiyatiga qarşi qözğolon bölib ötgan.

1969-yilda Tuyamöyin gidrouzeli qurilişi boşlanganda Pitnak qişloği yonidagi daştda Drujba posyolkasi barpo etilgan, u 1974-yilda şahar maqomini olgan. 1992-yil 16-martda Sarimoy, Tuproqqal'a va Pitnak qişloqlari Drujba şahar kengaşiga böysundirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, şahar 1998-yilda Pitnak deb qayta nomlangan.

ÖzME'ga köra, şaharda olti sanoat korxonasi, ön oltita quriliş taşkiloti, transport, aloqa va savdo korxonalari, 200 ga yaqin kiçik va örta biznes subyekti, ikkita qöşma korxona işlagan. Yirik obyektlar qatorida Xorazm avtomobil işlab çiqariş birlaşmasi, Tuyamöyin GES, «Tuyamöyin–Urganç» suv tozalaş inşooti, şakar va paxta tozalaş zavodlari tilga olinadi. Qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlovçi korxonalar ham bor. Şaharda 19 umumiy ta'lim maktabi, litsey-internat, kasb-hunar maktabi, madaniyat uyi va kutubxona faoliyat yuritgan.