Buxoro-Samarqand musiqa uslubi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Buxoro-Samarqand musiqa uslubi — Buxoro va Samarqand şaharlari hamda ularga tutaş viloyatlar hududida qaror topgan musiqiy an'analar yiğindisi. ÖzME'ga köra, bu qadimiy madaniyat öçoqlarida xalq qöşiqlari, çolğu kuylari va mumtoz musiqa birdek keng tarqalgan, professional musiqa yönalişlarining xilma-xilligi esa uslubning eng körinarli jihati hisoblanadi.1
Ikki tillilik
13ÖzME uslubning öziga xos tomoni sifatida özbek va tojik xalq musiqasi örtasidagi yaqinlikni ta'kidlaydi. Mintaqa xalq qöşiqçiligida ikki tillilik an'anasi kuzatiladi: ayrim qöşiq va qöşiq turkumlari bir vaqtning özida ham [[Özbek tili|özbek]], ham [[Tojik tili|tojik]] tilida ijro etiladi. Bu an'ana şu yerda yaşab ijod qilgan şoirlar — Mujrim Obid, Abdullo Mulham Buxoriy, Fitrati Zardözi Samarqandiy va boşqalarning asarlarida ham aks etgan.
Ommaviy va marosim musiqasi
13Buxoro va Samarqand azaldan diniy-ma'rifiy markazlar bölgani uçun bu yerda kitobxonlik, ğazalxonlik, qissaxonlik, qalandarxonlik va maddohlik kabi öqiş-aytiş an'analari rivojlangan. ÖzME'ga köra, töy, yiğin va bayramlarda mavrigixonlar hamda sozandalar dastalari ijro etadigan raqsli qöşiq turkumlari alohida örin egallaydi. Ommaviy janrlar orasida erkaklarning qarsak çalib aytiladigan öyin qöşiqlari — beşqarsak maşhur.
Çolğu ijroçiligi
13Sayil va tomoşalarda asosan surnay, noğora va karnaydan iborat ansambllar çalgan. Ensiklopediyaga köra, ixçamroq davralarda ğijjak, buxoro (afğon) rubobi, dutor, nay va ayniqsa tanbur ijroçiligi keng tarqalgan. Tanbur, nay va doiradan tuzilgan çolğu ansambli ham an'anaviy tus olgan.
Maqom san'ati
13Professional yönalişda maqom va hofizlik asosiy örinda turadi. ÖzME'ga köra, 18-asr örtalarida Buxoro saroyi muhitida Şaşmaqom turkumi şakllangan va keyinçalik Xorazm maqomlari hamda Farğona-Toşkent maqom yöllarining paydo bölişiga ta'sir qilgan.
Rusça Vikipediyaga köra, «şaşmaqom» atamasi «olti maqom» degan ma'noni bildiradi: bular — buzruk, rost, navo, dugoh, segoh va iroq. Ular örtasida yigirmadan ortiq yordamçi maqom orqali ötiladi. Mumtoz ansambl ikki tanbur, dutor, ğijjak va doiradan iborat bölgan. Asar odatda «muşkilot» deb ataladigan çolğu qismi bilan boşlanib, söng köpinça söfiyona şe'rlarga aytiladigan «nasr» — ovozli qismga ötadi. Maqom an'anasi uzoq vaqt ustozdan şogirdga oğzaki yöl bilan, notasiz örgatilgan; ilk yozib oliş 1923-yilda musiqaşunos Viktor Uspenskiy tomonidan amalga oşirilgan. Şu manbaga köra, Şaşmaqom Özbekiston va Tojikiston nomidan YuNESKO'ning nomoddiy madaniy merosi röyxatiga kiritilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Buxoro-Samarqand musiqa uslubi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4018 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABuxoro-Samarqand musiqa uslubi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4018
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4018
Manbalar
1 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Шашмакомru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.