Urgut
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Urgut — Özbekistonning Samarqand viloyatidagi şahar, Urgut tumanining ma'muriy markazi. ÖzME'ga köra, u 1973-yildan şahar maqomiga ega. Şahar viloyatning janubi-şarqida, Zarafşon tizmasining ğarbiy davomi bölgan Çaqilikalon toği etagida, Samarqanddan taxminan 35 km uzoqlikda joylaşgan; uning örtasidan Urgutsoy oqib ötadi. Urgut ming yildan ortiq yoşdagi çinorlari, hunarmandçiligi va katta bozori bilan tanilgan.12
Nomi
13ÖzME'ga köra, şahar «Boburnoma»da Arkat, 18-asr boşiga oid hujjatlarda esa Arkut qişloği nomi bilan uçraydi. Ayrim tadqiqotçilar «Urgut» nomini «Örkent» — «baland joydagi şahar» birikmasining özgargan şakli deb tuşuntiradi. Rusça Vikipediya boşqa talqinni keltiradi: unga köra, bu toponim 17-asrdan ma'lum bölib, özbeklarning uruğlaridan birining nomini aks ettiradi. Özbekiston, Tojikiston va Afğonistonda özlarini «urgutlik» deb ataydigan mahalliy guruhlar ham bor.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, Urgut Özbekistondagi qadimiy aholi maskanlaridan biri; yaqin atrofda arxeologlar 9-asrga oid nasroniy (nestorian) çerkovi qoldiqlarini topgan. Buxoro amirligi davrida Urgut amirlikka qisman böysunadigan bekligining markazi bölgan, Şahrisabz tomonga ötadigan yöl ustidagi mustahkam qal'aga ega edi. 18-asrdan 1868-yilgaça bu yerni Qöqon minglariga qarindoş bölgan mahalliy minglar sulolasi boşqargan.
ÖzME'ga köra, tarixçi Muhammad Ya'qub Buxoriy «Gulşan ul-muluk» asarida 1797–1798-yillardagi kuçli zilzila Urgut qörğonini vayron qilganini yozgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1868-yil 12-mayda rus qöşinlari Zarafşon vodiysiga yurişi davomida şaharni hujum bilan egallagan.
Diqqatga sazovor joylari
13Şaharning eng maşhur maskani — Çorçinor bölib, rusça Vikipediyaga köra, bu nom forsça «tört çinor» ma'nosini beradi. U yerda asrlik çinorlar xiyoboni va 20-asr boşida qurilgan masjid bor. Inglizça Vikipediyaga köra, ayrim çinorlarning yoşi ming yildan oşadi, birining ildizi ostida ğor ham mavjud. ÖzME Xöja Omon va Xöja Çorçinor qöriqlanadigan hududlarini qayd etadi.
Aholisi va xöjaligi
13ÖzME'ga köra, 2003-yilda şaharda 60,5 ming kişi yaşagan; inglizça Vikipediya 2016-yilgi aholi sonini 65,3 ming deb körsatadi. Aholining asosiy qismi özbeklar.
Urgutda qadimdan piçoqçilik, çopon tikiş va sözana kabi hunarlar rivojlangan. ÖzME'ga köra, şaharda quriliş materiallari (ğişt, marmar), içimliklar va qandolat mahsulotlari işlab çiqaradigan, sut va göştni qayta işlaydigan, tamakini fermentlaydigan korxonalar, Belgiya bilan hamkorlikdagi «Urg-Gazkarpet» gilam korxonasi bor. Uç yarim mingdan ortiq xususiy ustaxona işlaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, arzonligi va xilma-xilligi bilan ajralib turadigan Urgut bozoriga Samarqanddan ham xaridorlar keladi, söngği yillarda toğ manzaralari va Çorçinor boği şaharga xorijlik sayyohlarni ham jalb qilmoqda.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Urgut // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4030 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUrgut. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4030
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4030
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ургутru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Urguten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 144-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 144-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.