Orenburg viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Orenburg viloyati — Rossiya Federatsiyasining subyekti bölgan viloyat, Janubiy Ural etaklarida, Qozoğiston bilan çegarada joylaşgan. Ma'muriy markazi — Orenburg şahri. ÖzME'ga köra, viloyat 1938–1957-yillarda Çkalov viloyati deb atalgan; inglizça Vikipediyaga köra, bu nom uçuvçi Valeriy Çkalov şarafiga berilgan. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1934-yil 7-dekabrda Örta Volga ölkasidan ajratib tuzilgan va Volgaböyi federal okrugiga kiradi.12
Geografiyasi
13ÖzME'ga köra, viloyatning maydoni 124 ming km². Rusça Vikipediyaga köra, hudud ğarbdan şarqqa 760 km, şimoldan janubga 445 km ga çözilgan va Yevropa bilan Osiyo tutaşgan joyda turadi. Ğarbda Samara, şimoli-ğarbda Tatariston, şimolda Boşqirdiston, şimoli-şarqda Çelyabinsk viloyati, şarq va janubda Qozoğiston bilan çegaradoş; Qozoğiston bilan çegara uzunligi 1870 km.
Iqlimi keskin kontinental. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −14° dan −19° gaça, iyulniki 19–22°, yillik yoğin 300–450 mm. Asosiy daryosi — Ural va uning irmoqlari; rusça Vikipediyaga köra, Ural daryosining 1164 km qismi viloyat hududidan oqib ötadi. Hududning köp qismi daşt zonasida, tuproqlari qora tuproq va kaştan tuproqlardan iborat, örmonlar hududning 4 foizini egallaydi. Viloyatda Orenburg qöriqxonasi, «Şaytan-Tau» qöriqxonasi va Buzuluk bori milliy boği bor.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, 18-asrning 30-yillarida boşqird va qozoq qabilalari Rossiya tarkibiga kirgaç, bu yerlarni markaziy guberniyalardan kelgan köçmanlar özlaştira boşlagan. 1735-yil 15-avgustda Or daryosining quyilişi yaqinida birinçi Orenburg qal'asiga asos solingan; hozir u yerda Orsk şahri joylaşgan. Keyinçalik Orenburg bir neça marta boşqa joyga köçirilgan.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 1998-yilda viloyatda 2229,6 ming kişi yaşagan, ularning 72,3 foizini ruslar taşkil etgan; tatar, ukrain, qozoq, mordva, boşqird, nemis, çuvaş va boşqa xalqlar vakillari ham bor. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi röyxatda aholi soni 1 862 767 kişini taşkil etib, 2010-yilga nisbatan kamaygan. Viloyatning boşqa yirik şaharlari — Orsk va Novotroitsk.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, viloyat foydali qazilmalarga boy: bu yerda neft, tabiiy gaz, toş tuz, nikel, kobalt, mis, oltin, asbest va boşqa xomaşyolar bor. Orenburg gaz kondensat koni, Gay mis koni va Iletsk toş tuzi koni ayniqsa maşhur. Sanoatning asosiy tarmoqlari — yoqilği sanoati, qora va rangli metallurgiya, maşinasozlik, kimyo va neft kimyosi hamda oziq-ovqat sanoati. Yirik sanoat markazlari qatoriga Orenburg, Orsk, Buzuluk, Mednogorsk, Novotroitsk, Gay va Buguruslan kiradi.
Qişloq xöjaligida don yetiştiriş va çorvaçilik yetakçilik qiladi: buğdoy, tariq, kungaboqar, kartoşka va sabzavot ekiladi, qoramol, qöy, eçki va parranda boqiladi. ÖzME'ga köra, viloyatda beşta oliy öquv yurti va Gay balneologik kurorti faoliyat körsatgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Orenburg viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4085 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOrenburg viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4085
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4085
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Оренбургская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Orenburg Oblasten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 6-jild, 213–214-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 213–214-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.