Deggaron masjidi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Deggaron masjidi — Hazora qişloğidagi örta asr me'moriy yodgorligi, hozirgi Özbekiston hududida saqlanib qolgan eng qadimgi islomiy ibodat binolaridan biri. ÖzME uni Buxoro viloyatidagi obida sifatida qayd etadi; inglizça Vikipediyaga köra, masjid hozir Navoiy viloyati hududida joylaşgan. ÖzME'ga köra, u 8–9-asrlarda qurilgan binoning örniga 11-asrda barpo etilgan.12
Tarixi va sanasi
13Rusça Vikipediyaga köra, masjidni 1946-yilda A. Yu. Yakubovskiy boşçiligidagi Panjakent ekspeditsiyasi aniqlagan va dastlab uni 7–9-asrlarga oid deb hisoblagan; obidaning 1910-yilda italyan ekspeditsiyasi tuzgan rejasi ham ma'lum. Keyingi tadqiqotlar binoni taxminan 11-asrga mansub deb belgilagan. Inglizça Vikipediyaga köra, masjidni Qoraxoniylar qurdirgan; u istehkomli qişloqda joylaşgan bölib, bu qişloq keyinçalik qurğoqçilik tufayli taşlab ketilgan. Arxeologlar masjid atrofida qadimgi şahar devorlari qoldiqlarini ham topgan.
Nomi
13ÖzME'ga köra, masjid keyinçalik degrez, ya'ni çöyangar ustalar mahallasining guzarida turgani uçun Deggaron deb atala boşlagan. Rusça va inglizça Vikipediya esa nomni bu yerda örta asrlarda rivojlangan kulolçilik hunari bilan boğlaydi.
Me'morligi
13ÖzME'ga köra, bino taşqi körinişidan kub şaklida bölib, usti gumbazlar bilan yopilgan. Devorlari xom ğiştdan tiklanib, sirti pişiq ğişt bilan qoplangan. Ibodatxona içida pişiq ğiştdan diametri 128 sm li tört yöğon ustun işlangan; ular içki makonni devorsiz töqqiz qismga ajratadi. Markaziy qism eng katta gumbaz bilan yopilgan, qolgan sakkiz qismga bir tomoni devorga, ikkinçi tomoni ustunga tayangan kiçikroq gumbazlar qurilgan. Rusça Vikipediyaga köra, eng katta gumbazning diametri 3 m ga yaqin, ustunlar ohaktoş poydevorga örnatilgan, markaziy gumbaz ravoqlari ganç bilan bezatilgan.
Rusça Vikipediyaga köra, masjidning me'moriy yeçimi islomiy imoratlar uçun odatiy emas: tört ustunga tayangan markaziy gumbazli tizim zardöştiylarning ibodatxonalarini va ilk xristian çerkovlarini eslatadi. Bir neça kiçik gumbazni ustunlarga tayantiriş usuli Termizdagi Çor sutun masjidi, Hakim at-Termiziy majmuasidagi masjid va Buxorodagi Mağoki Attoriy masjidida ham uçraydi.
Keyingi davrlar
13ÖzME'ga köra, 20-asrda masjidning janubiy va şarqiy tomonlariga sinçli ayvonlar qöşilgan: janubiysi bir qator, ikki baravar kengroq şarqiysi esa ikki qator ustunli bölgan. Ayvon ustunlaridan biridagi yozuvga köra, bino 1910-yilda qayta qurilgan. Keyinçalik ayvonlar buzilib ketgan. Inglizça Vikipediyaga köra, masjid ta'mirlanib, faoliyatini davom ettirmoqda va YuNESKO Butunjahon merosi röyxatiga kiritiliş uçun körib çiqilgan. ÖzME obidani sodda, ammo salobatli qiyofasi va öziga xos me'moriy yeçimi bilan qadrlaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Deggaron masjidi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4154 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADeggaron masjidi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4154
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4154
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Мечеть Деггаронru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Deggaron Mosqueen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 3-jild, 151–152-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 151–152-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.