Turğun Alimatov

Turğun Alimatov (1922–2008) — özbek sozandasi va bastakori, dutor, tanbur va sato ijroçiligining yirik ustasi, Özbekiston xalq artisti (1992). Inglizça Vikipediyaga köra, u 20-asr özbek mumtoz musiqasi va Şaşmaqom ijroçiligining yetakçi namoyandalaridan biri bölib, bu çolğularda yaratgan yangi ijro uslubi butun Özbekistonda keng tarqalgan va köplab sozandalar unga ergaşgan.1

ÖzME'ga köra, Alimatov 1922-yil 20-yanvarda hozirgi Toşkent viloyatidagi Keles qişloğida tuğilgan; inglizça Vikipediya esa uning tuğilgan joyini Toşkent deb körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, dutor çalişga bolaligida otasini tinglab qiziqqan, maxsus musiqa maktabida öqimagan va asosiy ustozi deb öz eşitiş qobiliyati, xotirasi va yuragini bilgan. ÖzME'ga köra, 1937–1940-yillarda Toşkent pedagogika instituti qoşidagi işçi fakulteti tögaragida tanbur va ğijjak (skripka) çalişni örgangan, keyin xalq va professional ijro yöllarini Şobarat tanburçi, Nabi tanburçi, Mulla Töyçi hofiz, Yunus Rajabiy kabi ustalardan özlaştirgan.

Ikkinçi jahon uruşida qatnaşgan (1942–1943). Inglizça Vikipediyaga köra, 1942-yil avgustida oyoğidan yaralanib, Sibirdagi gospitalda davolangan. Alimatov 2008-yil 17-dekabrda Toşkentda vafot etgan.

ÖzME'ga köra, Alimatov Yoş tomoşabinlar teatrida (1940–1942) va Muqimiy nomidagi teatrda (1943–1946) ğijjakçi, Özbekiston radiosining xalq çolğulari orkestrida (1947–1952, 1957–1959) va Yunus Rajabiy nomidagi maqom ansamblida (1959–1985) sozanda bölib işlagan. Bir qança musiqa tögaraklariga rahbarlik qilgan. 1985-yildan Toşkent davlat konservatoriyasining an'anaviy ijroçilik kafedrasida dars bergan, 1994-yildan professor.

Uning ijro uslubiga bediha (improvizatsiya), parda va torlarni nozik, mungli va dardli jaranglatiş xos. Repertuarida xalq kuylari, maqomlar va maşhur aşulalarning çolğu yöllari — «Dutor navosi», «Tanavor», «Tanbur navosi», «Çorgoh», «Munojot», «Nola», «Navo», «Navrözi Ajam», «Eşvoy», «Buzruk», «Ey, sabo», «Kuygay» va boşqalar katta örin egallagan. ÖzME'ga köra, ovoz rejissyori N. Hasanov bilan hamkorlikda u bir neça çolğuni ketma-ket özi yozdirib, yakkanavoz «ansambl» tarzida ijro etgan kuylar 10 dan ortiq gramplastinkada çiqarilgan.

Alimatov Moskva (1971), Olmaota (1973), Samarqand (1978, 1983, 1987) kabi xalqaro musiqa anjumanlari konsertlarida qatnaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1991-yildan AQŞ, Buyuk Britaniya, Germaniya va Fransiyada yakkanavoz sifatida gastrollarda bölib, xorijda alohida konsert bergan birinçi özbek sozandalaridan biri bölgan. Uning yozuvlari Fransiyaning «Ocora» yorliği ostida ham çiqqan. ÖzME'ga köra, 1997-yilda «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan. Inglizça Vikipediyaga köra, Alimatov musiqasi Özbekistonda kişilarni tinçlantiruvçi kuy sifatida xonadonlarda va hatto şifoxonalarda ham yangraydi.