Tomdi tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tomdi tumani — Navoiy viloyati tarkibidagi tuman; Qizilqum çölining markaziy qismida joylaşgan. ÖzME va Özbekça Vikipediyaga köra, tuman 1927-yil 3-iyulda tuzilgan, maydoni 42,4 ming km², markazi — Tomdibuloq qişloği. Rusça Vikipediyaga köra, maydoni böyiça u viloyatda Uçquduq tumanidan keyin ikkinçi örinda turadi.12
Çegaralari
13ÖzME'ga köra, tuman janubda Konimex va Nurota tumanlari, ğarbda Uçquduq tumani, janubi-şarqda Jizzax viloyati bilan, şimol va şarqda esa Qozoğistonning Qizilörda hamda Janubiy Qozoğiston viloyatlari bilan çegaradoş.
Tarixi
13Rusça va özbekça Vikipediyaga köra, tuman dastlab Qoraqalpoq avtonom viloyati tarkibida tuzilgan, 1932-yildan Qoraqalpoq ASSR, 1936-yildan esa Özbekiston SSR tarkibiga kirgan. 1943-yil 2-avgustda Buxoro viloyatiga ötkazilgan, 1982-yilda yangi tuzilgan Navoiy viloyati tarkibiga kiritilgan. 1988-yilda Navoiy viloyati Samarqand viloyatiga qöşib yuborilgaç, tuman 1989-yilda Buxoro viloyatiga qaytarilgan, 1992-yil 27-yanvarda Navoiy viloyati tiklanişi bilan yana uning tarkibiga ötgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1956-yilda tuman Qozoğistonning sobiq hududi hisobiga ança kengaytirilgan.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman hududida qadimiy paleozoy past toğlari — Tomditov, Oqtov, Oltintov, Quyuqtov, Bökantov va boşqalar bor; toğ etaklarida buloqlar uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, eng baland nuqta — Tomditovdagi Oqtov toği (922 m), eng past joy esa dengiz sathidan 12 metr past bölgan Mingbuloq botiği. Toğlar atrofini tekislik, qum tepalari va közanak qumlar egallaydi.
Iqlimi keskin kontinental: ÖzME ma'lumotiça, yanvarning örtaça harorati −4,1°, eng past harorat −31°; iyulda örtaça 30°, eng yuqorisi 40°. Yillik yoğin bor-yöği 108 mm, daryo va köllar yöq. Tuproği qizil va qumli; saksovul, kavrak, tuyaqorin, selin, rang ösadi. Hayvonot dunyosida sayğoq, jayran, arxar, tulki, quyon, burgut, eçkemar va ilonlar bor.
Aholisi
13ÖzME 2004-yilda 26,4 ming aholini, kilometr kvadratiga örtaça 0,6 kişini qayd etgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2023-yilda tumanda 15,8 ming kişi yaşagan. Aholining asosiy qismini özbeklar, qozoqlar va qoraqalpoqlar taşkil etadi. Tumanda yetti qişloq fuqarolar yiğini bor: Keregetov, Koriz, Oqquduq, Oqtov, Sökitti, Tomdibuloq va Şeli.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, qişloq xöjaligining asosi — yaylov çorvaçiligi, asosan qoraköl qöylari, şuningdek tuya va ot boqiladi. Rusça va özbekça Vikipediyaga köra, 20-asr örtalarida tuman hududida oltin, kumuş, platina va uran konlari topilgaç, u tez rivojlangan; bu yerda dunyodagi eng yirik oltin konlaridan biri — Muruntov joylaşgan. Toğlardan oltin qazib olinişini ÖzME ham qayd etadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tomdi tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4358 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATomdi tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4358
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4358
Manbalar
3 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Tomdi tumaniuz.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Tomdi tumaniru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 8-jild, 485-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 485-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.