Praga
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Praga (çexça: Praha) — Çexiyaning poytaxti, mamlakatning siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy markazi. Şahar Vltava daryosining har ikki sohilida joylaşgan va alohida ma'muriy birlik hisoblanadi.
Tarixi
13Praga hududi paleolit davridan beri aholi yaşaydigan joy bölgan. Slavyan qabilalari bu yerga, ehtimol, 6-asrda joylaşgan. Rivoyatga köra, şaharga 8-asrdagi malika Libuše va uning eri Pšemysl asos solgan. 9-asr oxirida Praga qal'asi qurila boşlagan, Vyšehrad qal'asi esa 10-asrda barpo etilgan. Özbekça manbada şahar 928-yildan tarixiy manbalarda tilga olinişi aytilgan. 10-asrdan Çexiya davlatining poytaxti bölgan.
1170-yilda Vltava daryosi ustida birinçi köprik — Judit köprigi qurilgan; u 1342-yilda toşqinda vayron bölgan va keyinçalik Karl köprigi sifatida qayta qurilgan. Karl IV davrida (1346–1378) Praga imperiya poytaxtiga aylangan, Yangi şahar (Nové Město) barpo etilgan, 1347-yilda Karl universiteti taşkil topgan. Özbekça Vikipediyada universitet sanasi 1348-yil deb körsatilgan.
1415-yilda ilohiyotçi Yan Gus ğoyalari uçun kuydirilgan, bu gusitlar uruşlariga sabab bölgan. 1526-yildan Praga Gabsburglar hukmronligi ostidagi Bogemiyaning boş şahri böldi. Rudolf II davrida şahar Yevropa madaniyati markaziga aylandi. 1618-yilgi ikkinçi defenestratsiya Öttiz yillik uruşga olib keldi; uruşdan keyin şaharning mavqei pasaygan. 19-asr örtalaridan Praga yirik sanoat şahriga aylandi. 1918-yildan Çexoslovakiya poytaxti böldi, 1939-yilda nemis faşistlari bosib oldi, 1945-yil 9-mayda ozod qilindi. 1993-yildan Çexiya Respublikasi poytaxti.
Geografiyasi
13Praga Vltava daryosi sohillarida, daryoning Elbaga quyilişidan taxminan qirq kilometr uzoqlikda joylaşgan. Iqlimi mötadil, kontinental: yanvarning örtaça harorati 0 °C, iyulniki 19,2 °C, yillik yoğin miqdori 500 mm.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholisi 1,2 mln. kişi (2000) deb berilgan. Rus va ingliz Vikipediyalariga köra, hozirgi aholi taxminan 1,4 mln. kişi (rus manbasida 2025-yil ma'lumoti). 19-asrda nemis tilida sözlaşuvçilar uluşi 1880-yilda 14 %, 1910-yilda 6,7 % ga kamaygan; bunga Bogemiya va Moraviyadan çexlarning köplab kelişi sabab bölgan.
Iqtisodiyoti
13Praga xalqaro ahamiyatga ega transport yöllari tuguni, aeroporti ham xalqaro ahamiyatga ega. Şahar mamlakat sanoat mahsulotining 1/10 qismini beradi. Maşinasozlikning avtomobilsozlik, samolyotsozlik, motorsozlik, stanoksozlik, elektrotexnika va radioelektronika kabi sohalari rivojlangan. Şuningdek, kimyo, töqimaçilik, tikuvçilik, poligrafiya va oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyat yuritadi. Şaharda metropoliten qurilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Pragada Fanlar akademiyasi, Musiqa san'ati va Tasviriy san'at akademiyalari, universitetlar, milliy muzey, milliy galereya, şahar muzeyi va 25 dan ortiq teatr bor. Şaharda 10–18-asrlarga oid me'moriy va tarixiy obidalar saqlangan: Vyšehrad qal'asi, gotika sobori, Qirol saroyi, Belveder saroyi va boşqalar. Ingliz manbasiga köra, şaharning maşhur joylari orasida Praga qal'asi, Karl köprigi, Eski şahar maydoni va undagi astronomik soat, Yahudiylar kvartali, Petřín tepaligi ham bor. Tarixiy markaz 1992-yildan YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan. Şahar «Yuz minorali şahar» laqabi bilan ham ataladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Praga // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/444 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPraga. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/444
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/444
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2025
1,4 mln kişi
+0,9 %1-yanvar 2024ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1085wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q213wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.