Yunus Toşpölatov
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Yunus Toşpölatoviç Toşpölatov (1932-yilda tuğilgan) — özbek kimyogar olimi, paxta sellyulozasi kimyosi va texnologiyasi böyiça mutaxassis. ÖzME'ga köra, u 1932-yil 15-avgustda Toşkentda tuğilgan; 2000-yilda Özbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi etib saylangan. Kimyo fanlari doktori (1971), professor (1980), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1981).1
Ta'limi va ilmiy faoliyati
1,3ÖzME ma'lumotlariga köra, Toşpölatov 1953-yilda Örta Osiyo universitetini bitirgan. 1956–1959-yillarda Fanlar akademiyasining Ösimliklar kimyosi institutida ilmiy xodim, 1959–1965-yillarda Polimerlar kimyosi va fizikasi institutida optika-analitika laboratoriyasi mudiri bölgan; keyinroq, 1993–1997-yillarda, şu institutda yetakçi ilmiy xodim sifatida işlagan.
Olim uzoq yillar paxta sellyulozasi sohasidagi ilmiy muassasada faoliyat yuritgan: Kimyo sanoati vazirligi qoşidagi Paxta sellyulozasi va texnologiyasi ilmiy-tadqiqot institutida 1965–1974-yillarda direktor örinbosari, 1983–1992-yillarda direktor bölgan. ÖzME'ga köra, 1974–1983-yillarda Toşkent töqimaçilik va yengil sanoat institutida umumiy va anorganik kimyo kafedrasini boşqargan, 1998-yildan esa Nizomiy nomidagi Toşkent pedagogika universitetida kimyo va uni öqitiş metodikasi kafedrasi mudiri.
Ilmiy yönalişi
1,3Toşpölatovning tadqiqotlari paxta sellyulozasi va uning kimyoviy özgartirilgan şakllarini rentgenografiya hamda infraqizil spektroskopiya yordamida örganişga, ularning tuzilişini aniqlaşga va mahalliy xom aşyodan mustahkam materiallar olişga qaratilgan. ÖzME'ga köra, u paxta lintidan sellyuloza ajratib oliş texnologiyasini işlab çiqib, işlab çiqarişga joriy qilgan. Lint — jin qilingandan keyin çigit sirtida qoladigan qisqa tolalar bölib, sellyulozaga boy qimmatli xom aşyo hisoblanadi. Uning rahbarligida atsetilsellyuloza tasmalarini moylaydigan va ip yigirişda qöllanadigan eritmalar uçun qurilmalar yaratilib, kimyoviy tola korxonalarida işlatilgan.
Asarlari
1,3ÖzME olimning asarlari qatorida «Glinit — portlandsement» (1958), polimer materiallarni tadqiq etişning izometrik usuliga bağişlangan hamkorlikdagi kitobni (1989) va qişloq xöjaligi mahsulotlari ikkilamçi xom aşyosini kompleks qayta işlaş jarayonlari hamda apparatlari haqidagi hamkorlikdagi işni (1990) keltiradi. 2002-yilda uning biobibliografiyasi naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yunus Toşpölatov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4514 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYunus Toşpölatov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4514
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4514
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Yunus Toşpölatovuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 589–590-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 589–590-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.