Öral
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Öral (rusça: Uralsk, 1775-yilgaça Yoyiq şaharçasi) — Qozoğistonning ğarbidagi şahar, Ğarbiy Qozoğiston viloyati markazi. Ural va Çagan daryolari qöşilgan joyda, Rossiya çegarasi yaqinida joylaşgan.
Tarixi
13Uz.wikipedia ma'lumotiga köra, 16-asr oxirida Oreşnoye uroçişçesida Yoyiq kazaklari şaharça istehkomini barpo qilgan. Rus tilidagi maqolada Yoyiq şaharçasi 1584-yilda tilga olingani va uni yoyiq kazaklari qurgani aytiladi. Noğaylar vayron qilganidan söng 1613-yilda şaharça daryo böylab 50 km pastga, hozirgi örniga köçirilgan; rusça maqolada 1613-yil rasmiy tttaşkil etilgan sana hisoblanadi.
Yoyiq kazaklari Stepan Razin (1670—71) va Yemelyan Pugaçyov (1773—75) boşçiligidagi qözğolonlarda qatnaşgan. Qözğolon bostirilgaç, 1775-yilda Yekaterina II farmoni bilan şaharça Uralsk, Yoyiq daryosi esa Ural deb qayta nomlangan. Ingliz tilidagi maqolaga köra, 1991-yilda Qozoğiston mustaqilligidan söng şahar Oral deb atalgan.
1868-yilda şahar yangi taşkil etilgan Ural viloyati markazi bölgan. 1894-yilda Ryazan—Ural temir yöli ötkazilib, şahar yirik savdo markaziga aylanişiga omil bölgan. 1879-yil 29-aprelda yirik yonğin şaharning katta qismini yoqib yuborgan (rusça maqolaga köra, taxminan 2/3 qismini). Fuqarolar uruşi davrida şahar jang markazlaridan biri bölgan, 1919-yilda bolşeviklar egallagan, söng Ural armiyasi uzoq qamal qilgan. 1942-yil 16-oktabrda Stalingrad fronti Harbiy kengaşi qaroriga köra şahar front oldi hududiga aylangan.
Geografiyasi
13Şahar Ural daryosi böyida, Kaspiyböyi pasttekisligining şimoliy çekkasida joylaşgan. Ingliz tilidagi maqolaga köra, u ğarbiy qirğoqda bölgani uçun geografik jihatdan Yevropada hisoblanadi. Şahar çegarasi içidagi maydon 209,83 km². Iqlimi kontinental: yozi issiq va quruq, qişi sovuq. Örtaça yillik harorat +6,2 °C.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda har xil: uz.wikipedia böyiça 2004-yilda 222,4 ming, 2012-yilda 218 158, 2023-yilda 253 ming kişi; ingliz tilidagi maqolada 1999-yilgi röyxatda 194 905, 2009-yilda 271 900; rusça maqolada 368 915 kişi (yili körsatilmagan, tarkibiga atrofdagi posyolkalar kirişi mumkin). Ingliz tilidagi maqolaga köra, aholining 71 foizi qozoqlar, 25 foizi ruslar. Rusça maqolada 83 millat vakillari yaşaşi aytiladi. 19-asr oxirida tatarlar aholining taxminan uçdan bir qismini taşkil qilgan.
Iqtisodiyoti
13Şahar qişloq xöjaligi va sanoat markazi, qadimdan savdo punkti. Yirik korxonalar: „Zenit“ zavodi, „Omega“, „Metallist“, Öral mexanika, armatura va poliplast zavodlari. Şahar Yevropadan Sibirga boradigan temir yöl yönalişidagi muhim punktlardan biri. Şaharga Oral xalqaro aeroporti xizmat körsatadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
132000-yilgi ma'lumotga köra şaharda 2 madaniyat uyi, 18 kutubxona, Kirov parki, 3 muzey, 2 teatr, filarmoniya va körgazma zali bor edi. Bandi şaharning asosiy sport turi; „Akjayik“ sport klubi Rossiya ikkinçi divizionida öynaydi. Aleksandr Puşkin 1833-yil sentabrda şaharga kelgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Öral // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/803 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÖral. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/803
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/803
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2021
236 ming kişi
+16,6 %25-fevral 2009ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q487439wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1862308wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.