Turkiston viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Turkiston viloyati — Qozoğiston Respublikasining janubidagi viloyat. Markazi — Turkiston şahri. 2018-yilgaça Janubiy Qozoğiston viloyati deb atalgan.
Tarixi
13Viloyat 1932-yil 10-martda taşkil etilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, dastlab Janubiy-Qozoq viloyati deb atalgan, 1936-yilda nomi Janubiy Qozoğiston viloyati qilib özgartirilgan. 1938-yilda hududining bir qismi yangi taşkil etilgan Qizilörda viloyatiga berilgan. Keyinçalik viloyat Çimkent viloyati deb atalgan: Özbekça Vikipediyada bu davr 1964-yildan 1992-yil 6-maygaça, rus va ingliz Vikipediyasida esa 1962-yildan 1992-yilgaça deb körsatilgan (rus tilidagi manbada aniq sana — 3-may 1962 va 6-iyul 1992). 1992-yilda viloyatga Janubiy Qozoğiston nomi qaytarilgan.
2018-yil 19-iyunda Qozoğiston prezidenti farmoni bilan viloyat Turkiston viloyati deb qayta nomlandi, markazi Çimkentdan Turkiston şahriga köçirildi. Çimkent viloyat tarkibidan çiqarilib, respublika ahamiyatidagi şahar maqomini oldi.
Arxeologik ma'lumotlarga köra, Arisx daryosi terrasasidagi Kultobe şahar xarobalarida 2006-yilda A. N. Poduşkin boşçiligidagi qozoğistonlik arxeologlar qaziş işlarini olib borgan. Uç jangçi köçmançi qabridan sopol idişlar va qurollar topilgan, sopol ğiştlarda 13 ta yozuv yodgorligi aniqlangan. Yozuv milodiy 2-asr — 3-asr boşlariga oid deb belgilangan. Şuningdek, Tutta ğori 2017-yildan beri Yevropa Ittifoqi loyihasi doirasida örganilmoqda.
Geografiyasi
13Viloyat Turon pasttekisligining şarqiy qismi va Tyan-Şanning ğarbiy tarmoqlarida joylaşgan. Özbekiston Respublikasi bilan çegaradoş. Maydoni turli manbalarda 116 280 km² (rus tilidagi Vikipediya) va 117,3 ming km² (özbek va ingliz Vikipediyasi) deb berilgan. Hududining köp qismi tekislik; janubda Mirzaçöl, şimolda Betpaqdala çöli bor. Markaziy qismida Qoratov tizmasi (eng baland joyi 2176 m), janubi-şarqda Talas Olatovining ğarbiy çekkalari, Qorjontov (2824 m) va Ugom (4238 m) tizmalari joylaşgan.
Iqlimi keskin kontinental. Yirik daryosi — Sirdaryo va uning irmoqlari Keles, Quruqkeles, Aris; şimolda Çu daryosi oqadi. Sirdaryoda Çordara suv ombori qurilgan.
Aholisi
13Aholi soni: 2009-yilgi röyxatda 2 469 367, 2022-yilgi röyxatda 2 088 510 kişi (ingliz tilidagi Vikipediya). Çimkent ajratib olingaç, aholi taxminan 1 million kişiga kamaygan; 2018-yil 1-iyunda 1 955 219 kişi bölgan (rus tilidagi Vikipediya). Aholining taxminan 72 % ini qozoqlar, taxminan 18 % ini özbeklar taşkil etadi; rus, ozarbayjon, tojik, tatar, turk, koreys, kurd, uyğur va boşqalar ham yaşaydi.
Iqtisodiyoti
13Viloyatda polimetall rudalari (Kentau atrofi, Açisoy, Bayjonsoy konlari) va temir rudasi konlari bor. Qişloq xöjaligida suğorma dehqonçilik, paxtaçilik, tokçilik, boğdorçilik va çorvaçilik rivojlangan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, paxta yetiştiriladigan Qozoğistondagi yagona hudud şu. 2015-yil noyabrda Beyneu — Bozoy — Çimkent gaz quvuri işga tuşirilgan. Viloyatdan Orenburg — Toşkent temir yöli va Almati — Toşkent avtomagistrali ötadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Manbalarda arxeologik yodgorliklar — Kultobe va Tutta ğori haqida ma'lumot keltirilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Turkiston viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/928 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATurkiston viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/928
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/928
Raqamlarda
Aholi soni · 2018-yil
1,9 mln kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q815330wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q12530219wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.