Manğişloq viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Manğişloq viloyati (qozoqça Manğistov) — Qozoğistonning janubi-ğarbiy qismidagi viloyat, Kaspiy dengizining şarqiy sohilida joylaşgan. ÖzME'ga köra, u 1973-yil 20-martda Guryev (hozirgi Atirov) viloyatidan ajratib tuzilgan, maydoni 165,6 ming km². Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1988-yilda tugatilib, 1990-yilda Manğistov viloyati nomi bilan qayta tiklangan. Ma'muriy markazi — Kaspiy böyidagi port şahri Oqtov.12
Geografiyasi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, viloyat ğarbda Kaspiy dengizi bilan öralgan, şimoli-şarqda Atirov va Aqtöbe viloyatlari, janubda Turkmaniston, şarqda esa Özbekistonning Qoraqalpoğiston Respublikasi bilan çegaradoş. Hudud Manğişloq yarim oroli va Ustyurt platosini qamrab oladi.
Relyefi xilma-xil: past toğlar, platolar, keng tekisliklar va dengiz sathidan past botiqlar uçraydi. ÖzME'ga köra, Manğişloq toğlari şimoli-ğarbdan janubi-şarqqa 150 km ga çözilgan, eng baland nuqtasi Qoratov tizmasidagi Beşşöqi çöqqisi (556 m). Yarim orolda Qozoğistonning eng past joyi — Qoragiye botiği joylaşgan, uning tubi dengiz sathidan 132 m pastda.
Iqlimi keskin kontinental va juda quruq. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −3…−4°, iyulniki 26–27°, issiq kunlarda harorat 45° gaça kötariladi. Yillik yoğin şimolda 150–160 mm, janubda atigi 100–110 mm. Yer usti suvlari deyarli yöq, aholi asosan quduqlar orqali yer osti suvidan foydalanadi. Rusça Vikipediyaga köra, hududning katta qismini şuvoqli-şöraxok çöl egallaydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 1999-yilda viloyatda 350 ming kişi yaşagan, ularning köpçiligi qozoqlar, şuningdek, ruslar, ukrainlar, turkmanlar va özbeklar bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2022-yilda aholi soni 745 909 kişiga yetgan, 2017-yilda Oqtov şahrida 183 mingdan ortiq kişi istiqomat qilgan.
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, arab geograflari X asrda bu yerga turkman öğuzlari köçib kelganini qayd etadi. Hudud Xorazmşohlar, 1221-yildan möğullar, keyin Oltin Örda, Nöğay Ördasi va Qozoq xonligi tarkibida bölgan. 1676-yilda Xiva xoni Anuşaxon yarim orolni öz mulkiga qöşib olgan. Rusça Vikipediyaga köra, Manğişloqning sohilida paleolit davriga oid köp yodgorliklar topilgan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, viloyat yer osti boyliklariga, ayniqsa neft va tabiiy gazga boy, Uzen va Jetiboy asosiy neft konlari hisoblanadi; temir rudasi, qönğir kömir va quriliş materiallari ham bor. Rusça Vikipediyaga köra, Qozoğistonda qazib olinadigan neftning taxminan çoragi şu viloyat hissasiga töğri keladi va Oqtov — mamlakatning «dengiz darvozasi» hisoblanadi. ÖzME'ga köra, Oqtovda issiqlik va atom elektr stansiyalari, suvni çuçuklaştiriş qurilmasi, oziq-ovqat va quriliş materiallari korxonalari bölgan. Qişloq xöjaligida yaylov çorvaçiligi — göşt-jun yönalişidagi qöyçilik, tuyaçilik va yilqiçilik ustun. Temir yöllar Manğişloq neftini va Örta Osiyo yuklarini boşqa hududlarga çiqarişga xizmat qiladi, Kaspiy orqali dengiz qatnovi ham mavjud.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Manğişloq viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4010 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAManğişloq viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4010
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4010
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Мангистауская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Mangystau Regionen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 194–195-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 194–195-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.