Mehmed II Fotih
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Mehmed II→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 136
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Mehmed II Fotih («Fotih» — «fath etuvçi»; 1432 — 1481) — Usmonli davlatining yettinçi sultoni, 1453-yilda [[m:705|Konstantinopol]]ni fath etib, Vizantiya imperiyasiga barham bergan hukmdor. U taxtda ikki marta — 1444–144…
+ ## Yoşligi va hokimiyatga kelişi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Mehmed 1432-yil 30-martda öşa paytdagi poytaxt Edirnada sulton Murod II oilasida tuğilgan; ÖzME uni Murod II ning törtinçi farzandi deb körsatadi. Odatga köra, ön bir yoşida u Amasiyaga hokim …
+ 1444-yilda Murod II taxtdan voz keçib, uni 12 yoşli öğliga topşirgan. Ammo şu yili Yanoş Hunyadi boşçiligidagi salib yurişi xavfi tuğilgaç, Murod Varna jangida qöşinga özi qömondonlik qilgan va 1446-yilda taxtga qaytgan.…
+ ## Konstantinopolning fath etilişi
+ Taxtga qaytgaç, Mehmed asosiy e'tiborini Vizantiya poytaxtiga qaratgan. ÖzME'ga köra, 1452-yil martida uning buyruği bilan Bosforning Yevropa sohilida, Boyazid I qurdirgan Anadoluhisor qarşisida Rumelihisor qal'asi barpo…
+ 1453-yil bahorida sulton katta quruqlik qöşini va flot bilan şaharni qamal qilgan. ÖzME uning qöşinini 150 ming kişi, 80 harbiy va 300 dan ortiq yuk kemasi deb baholaydi. Qamal 18-apreldan 29-maygaça davom etgan va şahar…
+ ## Keyingi yurişlar
+ Fathdan söng sulton Bolqonga yöl olgan. 1456-yilda [[m:606|Belgrad]]ni qamal qilgan, lekin Hunyadi qöşinidan mağlub bölib çekingan. ÖzME'ga köra, keyingi yillarda [[m:363|Serbiya]] (1459), Morea (1460), Bosniya (1463), V…
+ 1480-yilda usmonli qöşini Janubiy [[m:279|Italiya]]ga tuşib, Otranto şahrini olgan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu voqea Rimda katta xavotir uyğotgan, ammo sultonning vafotidan keyin usmonlilar 1481-yilda şaharni tark et…
+ ## Davlat boşqaruvi va madaniyat
+ ÖzME'ga köra, Mehmed II davrida davlatning ilk qonunlar töplami — «Qonunnoma» tuzilgan, harbiy va ma'muriy islohotlar ötkazilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u boşqaruvni aslzoda oilalardan emas, özigagina sodiq amaldorl…
+ Sulton ilm va san'at homiysi bölgan. U saroyiga olimlar, jumladan, astronom Ali Quşçini taklif qilgan, Istanbulda oliy madrasalar majmuasiga asos solgan, Fotih masjidini qurdirgan. Inglizça Vikipediyaga köra, italyan ras…
+ ## Vafoti
+ Mehmed II 1481-yil 3-mayda navbatdagi yuriş boşida, Istanbul yaqinida kasallanib vafot etgan va Fotih masjidi yonidagi maqbarada dafn etilgan. ÖzME uni öğli Boyazid II ning buyruği bilan zaharlangan deb yozadi; inglizça …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 485-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 88
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)