Memuar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Memuar (fransuzça «mémoire» — «xotira, esdalik»), yodnoma, esdalik — real voqealar iştirokçisi yoki guvohi tomonidan yozilgan, ötmiş haqidagi xotira asari. Rusça Vikipediyaga köra, memuar muallif özi qatnaşgan yoki guvohlardan eşitgan voqealar va u taniş bölgan kişilar haqida hikoya qiladi hamda tasvirlangan ötmişning haqqoniyligiga da'vo qiladi, garçi barça memuarlar ham aniq va xolis bölavermaydi.12
Janr xususiyatlari
13ÖzME'ga köra, memuar uçun hikoyaning birinçi şaxs tilidan olib borilişi, voqea va faktik materialning köpligi hamda muallifning tasvirlanayotgan narsaga şaxsiy munosabati xos. Bunday asarlarda siyosiy xronika, biografik va ilmiy ahamiyatga ega ma'lumotlar özaro çambarças boğlanadi. Badiiy adabiyotdagi syujet usullari kam qöllanadi, biroq muallif tasviriy vositalardan ham foydalanadi.
Rusça Vikipediya memuarni avtobiografiya va voqealar xronikasidan farqlaydi. Memuarçi öz hayotini tarixiy jarayonning bir qismi sifatida tuşunişga intiladi, avtobiografiyada esa asosiy e'tibor muallifning içki dunyosi va şaxsiyatining şakllanişiga qaratiladi. Xronikadan farqli ravişda memuardagi voqealar muallif ongi, uning xayrixohliklari va qaraşlari prizmasidan ötib tasvirlanadi.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, memuarning dastlabki namunalari antik adabiyotda miloddan avvalgi davrda yaratilgan. Inglizça Vikipediya bunga misol qilib Yuliy Sezarning Galliyadagi uruşlar haqidagi «Izohlar»ini va fuqarolar uruşiga bağişlangan ikkinçi asarini keltiradi. Uning yozişiça, qadimgi yunon va rimliklar memuarni keyinroq töliq asar yozişda foydalaniladigan tugallanmagan qaydlar deb tuşungan. Örta asrlar, Uyğoniş davri va undan keyingi asrlarda janrning xilma-xil turlari paydo bölgan.
Rusça Vikipediyaga köra, köp memuarlarni tarixda muhim rol öynagan şaxslar — Uinston Çerçill, Şarl de Goll, Yekaterina II kabilar yozgan.
Şarq adabiyotida
13ÖzME'ga köra, memuar yaratiş Şarq adabiyotida ham qadimiy an'anaga ega. Nosir Xisravning «Safarnoma»si, Zayniddin Vosifiyning «Badoye ul-vaqoye»si va Zahiriddin Muhammad Boburning «Boburnoma»si bu janrning yorqin namunalaridandir.
Ahamiyati
13Memuarning tarixiy hujjat sifatidagi qiymati undagi voqealarning mohiyati, bayonning izçilligi va aniqligi bilan belgilanadi. ÖzME qayd etişiça, turmuş tarzi va xalq urf-odatlari aniq tasvirlangani uçun memuarlar etnografiya uçun ham muhim manba hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Memuar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3123 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMemuar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3123
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3123
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Мемуарыru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Memoiren.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 414-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 414-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.