Metamorfizm
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 24-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Metamorphism→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 182
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Metamorfizm (yunonça «metamorphoomai» — tubdan özgarmoq, boşqa qiyofaga kirmoq) — Yer qa'rida yuqori harorat, bosim va kimyoviy faol suyuqlik yoki gazlar (flyuidlar) ta'sirida çökindi va magmatik toğ jinslarining tuziliş…
+ ## Mohiyati va omillari
+ Inglizça Vikipediyaga köra, metamorfizm odatda 150 °C dan yuqori haroratda boşlanadi; uning yuqori çegarasi jinsning erişi boşlanadigan nuqta bilan belgilanadi — undan keyin jarayon magmatik jarayonga ötadi. Rusça Vikipe…
+ Issiqlik ta'sirida atomlar orasidagi boğlar uziladi, atomlar köçib, yangi birikmalar hosil qiladi. Şu yöl bilan mavjud minerallar qayta kristallanadi yoki butunlay yangi minerallar yuzaga keladi. Masalan, ohaktoş tarkibi…
+ Inglizça Vikipediyaga köra, issiqlikning bu jarayondagi ahamiyatini birinçi bölib Şotlandiya tabiatşunosi Jeyms Xatton tuşungan: u 1795-yilda Şotlandiya toğlaridagi ayrim qatlamlar dastlab çökindi jins bölgan, keyin kuçl…
+ ## Turlari
+ ÖzME metamorfizmni ikki katta turga — endogen (Yerning içki kuçlari bilan boğliq) va kosmogen turlarga ajratadi. Endogen metamorfizm öz navbatida regional va kontakt metamorfizmga bölinadi.
+ Regional metamorfizm Yer pöstining keng hududlarini qamrab oladi. ÖzME'ga köra, uning natijasida metamorfik slanetslar, kvarsitlar va marmar hosil böladi; burmali mintaqalarning vulkanogen va çökindi yotqiziqlari ham şu …
+ Kontakt metamorfizm yer qa'riga yorib kirgan yoki yuzaga otilib çiqqan magma (intruziya va ekstruziya) bilan bevosita tutaş joyda röy beradi: qaynoq massa issiğidan atrofdagi jinslar özgaradi. ÖzME'ga köra, juda yuqori h…
+ Kosmogen, ya'ni zarba metamorfizmi yirik meteorit Yerga urilganda yuz beradi. Bunda zarba tölqini bir zumda harorat va bosimni keskin oşiradi. Rusça Vikipediya, bulardan taşqari, yer yoriqlari zonalaridagi dinamometamorf…
+ ## Kimyoviy tarkib bilan boğliqligi
+ Rusça Vikipediyaga köra, jinsning kimyoviy tarkibi deyarli özgarmaydigan metamorfizm izokimyoviy deb ataladi. Flyuidlar moddalarni olib kelib-ketişi natijasida tarkib sezilarli özgaradigan holat esa metasomatoz deyiladi.…
+ ## Metamorfik jinslar
+ Metamorfizm natijasida hosil bölgan jinslar dastlabki jinsga qarab ikki guruhga bölinadi: çökindi jinslardan kelib çiqqanlari parametamorfik, magmatik jinslardan hosil bölganlari esa ortometamorfik deyiladi. ÖzME'ga köra…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 24-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 448-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 155
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)