Metrologiya
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Метрология→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 144
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Metrologiya (yunonça metron — «ölçov» va logos — «ta'limot») — ölçaşlar, ularning bir xilligini ta'minlaydigan usul va vositalar hamda kerakli aniqlikka erişiş yöllarini örganadigan fan. ÖzME uni [[m:2332|Fizika]]ning bi…
+ ## Vazifalari
+ ÖzME metrologiyaning asosiy muammolarini quyidagiça sanaydi: ölçaşlarning umumiy nazariyasini yaratiş; fizik kattaliklar birliklari va ularning tizimlarini işlab çiqiş; ölçaş usullari va asboblarini takomillaştiriş; ölça…
+ Metrologiya yuqori aniqlikdagi fizik tajribalarga suyanadi, [[m:2332|Fizika]], [[m:2331|Kimyo]] va boşqa tabiiy fanlarning yutuqlaridan foydalanadi. Ölçaş xatolarini baholaşda ehtimollar nazariyasi va matematik statistik…
+ ## Asosiy tuşunçalar
+ ÖzME'ga köra, metrologiyada ölçanadigan kattalik obyekt, tizim yoki jarayonning xossasi sifatida qaraladi: bu xossa sifat jihatidan köp obyektlarga umumiy, miqdor jihatidan esa har birida özgaça böladi. Uzunlik, massa, z…
+ Rusça Vikipediya metrologiyaning bir neça aksiomasini keltiradi: ölçaş — noma'lum narsani ma'lum narsa bilan soliştiriş; oldindan ma'lumotsiz ölçaş mumkin emas; asbobdan olingan körsatkiç esa tasodifiy son hisoblanadi. Ö…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, dastlab metrologiya turli ölçovlar — uzunlik, oğirlik, hajm ölçovlari, şuningdek, mamlakatlarda yurgan tangalar va ularning özaro nisbatlarini tavsiflovçi fan bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, doimiy etal…
+ Fan rivojida 1875-yil 20-mayda imzolangan Metr konvensiyasi hal qiluvçi ahamiyatga ega bölgan; şu bitim asosida Ölçovlar va tarozilar xalqaro byurosi hukumatlararo muassasa sifatida ta'sis etilgan. (ÖzME'ning bosma matni…
+ ## Bölimlari
+ Ham rusça, ham inglizça Vikipediya metrologiyani uç asosiy bölimga ajratadi:
+ - **Nazariy (fundamental) metrologiya** — ölçaş nazariyasi, birliklar va ölçaş usullarining umumiy masalalari, eng yuqori aniqlikka erişiş bilan şuğullanadi. - **Amaliy (texnik, sanoat) metrologiyasi** — nazariy natijala…
+ ## Etalonlar va qiyoslaş
+ Ölçaşlar bir xil bölişi uçun har bir asbob töğri darajalangan bölişi va vaqti-vaqti bilan qiyoslab yoki kalibrlab turilişi kerak. Buning asosini etalonlar taşkil qiladi — birlikni aynan qayta hosil qiluvçi va uning ölçam…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 463–465-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 97
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)