Mirzo Abdulqodir Bedil

+ Mirzo Abdulqodir Bedil (Bedil — taxallusi; 1644, Azimobod — 1721, Dehli) — fors tilida ijod qilgan hind-musulmon şoiri va mutafakkiri, fors şe'riyatidagi «hind uslubi» (sabki hindiy)ning sönggi davridagi eng yirik vakili…

+ ## Hayoti

+ ÖzME'ga köra, Bedilning ota-bobolari Keş ([[m:673|Şahrisabz]]) dan bölib, turkiy barlos uruğiga mansub bölgan. Inglizça Vikipediya ham uning otasi Mirzo Abdulxoliqni barlos qabilasidan çiqqan sobiq askar deb ataydi; Rusç…

+ ÖzME'ga köra, Bedil arab, fors, hind va urdu tillarini mukammal bilgan, Şarq adabiyoti, tasavvuf va yunon falsafasini, ayniqsa Aristotel ta'limotini çuqur örgangan. U taxminan 10 yoşidan şe'r yoza boşlagan, 20 yoşida esa…

+ ## Dunyoqaraşi

+ Bedil murakkab ijtimoiy-siyosiy davrda yaşagan. ÖzME'ga köra, u hindular va musulmonlarning tinç-totuv yaşaşini, yurt obodligi va xalq farovonligini orzu qilgan, inson erkinligi va tafakkuri haqida falsafiy fikrlar bildi…

+ ## Asarlari

+ ÖzME'ga köra, Bedil 120 ming misradan ortiq şe'r va köplab nasriy asarlar yozgan; ğazal, ruboiy, qasida, qit'a va tarji'bandlarining özi 75 ming misrani taşkil etadi. Inglizça Vikipediya uning 16 ta şe'riy kitobida 147 m…

+ Yirik asarlaridan biri — «Çor unsur» («Tört unsur», 1703) nasrda yozilgan, orasida şe'rlar ham bor. Unda muallif öz hayoti haqida hikoya qiladi, havo, suv, yer va olov, ösimlik, hayvon va insonning paydo bölişi, ruh va m…

+ ## Movarounnahrdagi ta'siri

+ ÖzME'ga köra, Bedil asarlari ayniqsa 19-asrdan Örta Osiyoda keng tarqalgan. Falsafiy mazmunga boyligi uçun u Turkistonda «Abulma'oniy» («Ma'nolar otasi») deb uluğlangan, uning kitoblarini öqib, şarhlab beruvçilar «bedilx…

+ Inglizça Vikipediyaga köra, Bedil merosi bugun [[m:209|Afğoniston]], [[m:382|Tojikiston]], [[m:345|Pokiston]] va [[m:271|Hindiston]]da yuqori qadrlanadi; Mirzo Ğolib va Muhammad Iqbol unga ergaşgan. [[m:250|Eron]]da u 19…