Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Movarounnahr

    General matnni heç kim töğridan-töğri özgartirmaydi. Har özgarişda ikki kişi körinadi: kim yozgan (SI modeli yoki inson) va kim tekşirib tasdiqlagan.

    Hozirgi matn kimniki

    Claude Opus 5.5SI 100%
    1. General matn · 2026-yil 23-oktabr
      Yozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Мавераннахр→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 148

      Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi

      + Movarounnahr (arabça «ma varo an-nahr» — «daryoning narigi tomoni») — örta asrlarda islom dunyosida keng qöllangan geografik atama; asosan Amudaryo bilan Sirdaryo oraliğidagi yerlarni anglatgan. ÖzME'ga köra, xuddi şu ma…

      + ## Atamaning paydo bölişi

      + ÖzME'ga köra, atama payğambar Muhammad haqidagi hadislarda tilga olinadi va arablarga islomdan oldin ham ma'lum bölgani ehtimol qilinadi: 6-asrda u Sosoniylar davlatidan şimoli-şarqda, Jayxun (Amudaryo) ortida joylaşgan,…

      + Inglizça Vikipediyaga köra, qadimgi eronliklar bu ölkani Turon deb atagan, xitoy manbalarida esa u Xezhong nomi bilan uçraydi. Arabça atama fors adabiyotiga ham ötib, möğullar davridan keyin ham işlatilgan.

      + ## Atama ma'nosining özgarişi

      + ÖzME'ga köra, 9–10-asrlarda yaşagan arab geograflaridan faqat al-Istaxriy va Ibn Havqal bu atamani alohida hududga nisbatan qöllagan. Boşqa mualliflar uni tor ma'noda, Xurosonning davomi yoki keng «al-Maşriq» (Şarq) tuşu…

      + 11-asr boşidan Movarounnahr ayrim manbalarda Suğd va Xorazmni, boşqalarida Suğd va Şimoliy Toxaristonni qamragan. ÖzME'ga köra, endi u Qoraxoniylar, keyinroq Xorazmşohlar, Çiğatoy ulusi, [[m:2418|Temuriylar]] va Şayboniy…

      + ## Tarixiy taqdiri

      + Rusça Vikipediyaga köra, Movarounnahrda islom dunyosining [[m:683|Samarqand]], [[m:687|Buxoro]], Şoş, Naxşab, Karmana, Farğona, Xöjand va Keş kabi yirik madaniy şaharlari joylaşgan; Sirdaryoning öng sohilidagi Turkiston …

      + ## Bugungi tuşunça

      + ÖzME'ga köra, zamonaviy tarixiy-geografik adabiyotda Movarounnahr deganda Turkmanistondan taşqari Örta Osiyo — [[m:337|Özbekiston]], [[m:382|Tojikiston]], Qirğiziston va [[m:350|Qozoğiston]]ning janubiy qismi tuşuniladi.…

    2. Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabr
      Yozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 6-jild, 659–660-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 101

      Sabab: SI yuklaşi (formasiz)