Navröz Ahmadxon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Navröz Ahmadxon (Baroqxon nomi bilan ham ma'lum; 1556-yilda Samarqandda vafot etgan) — şayboniylar sulolasiga mansub xon, Toşkent hokimi (1525—1551) va Movarounnahr oliy xoni (1551—1556). ÖzME'ga köra, u Abulxayrxonning nevarasi va Toşkent hokimi Suyunçxöjaxonning kiçik öğli bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning tuğilgan yili 1510-yil, oliy hokimiyatni boşqargan yillari esa 1552—1556-yillar deb körsatiladi; u Mirzo Uluğbekning qizi Robiya Sulton begimning nevarasi bölgan.1
Yoşligi va Toşkentdagi hokimligi
1,3ÖzME'ga köra, Baroqxon yoşligida şoir Vosifiydan şe'riyat, musiqa, aruz va nazm ilmlarini örgangan, şu bilan birga çavandozlik va harbiy maşqlarga ham köp vaqt ajratgan. Otasi vafotidan keyin u Şayboniylar davlatining Toşkent ulusini boşqarişni öz qöliga olgan va hududini kengaytiriş uçun bir neça harbiy yuriş uyuştirgan.
Movarounnahr xoni
1,3Rusça Vikipediyaga köra, 16-asr örtalarida Şayboniylar davlati bir neça ulusga bölingan: Samarqandda Abdullatifxon, Buxoroda Ubaydullaxonning öğli Abdulazizxon hukmronlik qilgan. 1551-yilda Abdullatifxon vafot etgaç, Baroqxon Samarqandni egallab, oliy xon deb e'lon qilingan va Navröz Ahmadxon nomi bilan Movarounnahrni boşqarişga kirişgan. Uning nomi bilan tangalar zarb etilgan; Rusça Vikipediyaga köra, ular Buxoro, Samarqand, Toşkent va Balxda çiqarilgan.
ÖzME'ga köra, Baroqxon davrida Movarounnahrning Yaqin va Örta Şarq, Hindiston, Xitoy va Sibir bilan savdo hamda elçilik aloqalari rivojlangan. U obodonçilikka e'tibor berib, madrasalar qurdirgan; Rusça Vikipediyaga köra, Toşkentda otasining maqbarasi yonida uning nomi bilan atalgan madrasa — hozirgi Baroqxon madrasasi qurilgan, Sayramda esa Abdulaziz bobo maqbarasi bunyod etilgan. Rusça manba uning yangi suğoriş inşootlarini barpo ettirgani va iqtisodiy islohotlar ötkazişga urinişini ham qayd etadi.
Vafoti
1,3Hofiz Taniş Buxoriyning «Abdullanoma» asariga tayanib, ÖzME Baroqxon 1556-yilda Zarafşondan boşlanadigan Darğom kanalining boş töğoni — Ravotxöja töğonini ta'mirlatiş uçun kelgani va şu yerda kutilmaganda vafot etganini yozadi. Rusça Vikipediyaga köra, uning vafot sanasi manbalarda 10-sentyabr yoki 23-noyabr deb turliça berilgan; xon Samarqandda Xöja Ahror qabri yonida dafn etilgan. Undan söng oliy hokimiyat Pirmuhammadxonga ötgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Navröz Ahmadxon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2881 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANavröz Ahmadxon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2881
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2881
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Науруз Ахмед-ханru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 129–130-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 129–130-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.