Norin tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Norin tumani — Namangan viloyatining janubi-şarqiy qismidagi tuman; markazi — Haqqulobod şahri. Farğona vodiysining şarqida, Norin va Qoradaryo havzasida joylaşgan.1
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentyabrda taşkil etilgan; 1962–1973-yillarda va 1988–1989-yillarda Uçqörğon tumani tarkibida bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, tuman 1938-yilda Farğona viloyatiga, 1941-yilda Namangan viloyatiga qöşilgan, 1960-yilda Andijon viloyatiga ötkazilgan, 1963-yilda tugatilgan va 1973-yilda Namangan viloyati tarkibida qayta tiklangan.
Tabiati
13Tuman ğarbda viloyatning Namangan tumani va Uyçi tumani, şimolda Uçqörğon tumani, janub va şarqda Andijon viloyatining Baliqçi va Izboskan tumanlari bilan çegaradoş. Maydoni 207,1 km². Hudud Farğona tizmasi etaklarida joylaşgan, ğarbiy çegarasi böylab Qoradaryo oqadi. Yer yuzasi 600–800 m balandlikdagi past-baland tekislik. Toğ etaklari paleogen davrining gil, ohaktoş va mergel jinslaridan, Norin havzasi esa konglomeratlardan tuzilgan; Qoradaryo havzasida konglomerat ustini qalin lyoss qatlami qoplab, keng tekislik hosil qilgan.
ÖzME'ga köra, tuman hududini şimoldan janubga Katta Andijon kanali kesib ötadi (tuman içidagi uzunligi 13,5 km). Qoradaryoning eski özanidan oqadigan Qolgandaryo sizot suvlarini yiğib, yana Qoradaryoga quyiladi. Janubiy qismda botqoq-torfli, şimolda böz tuproqlar tarqalgan. Iqlimi quruq kontinental: yanvarning örtaça harorati −6°, iyulniki 27°, yillik yoğin 190–215 mm, vegetatsiya davri 233 kun. Hudud deyarli töliq haydalgan, yovvoyi ösimliklar asosan daryo, kanal va zovur bölarida saqlangan. Suv havzalarida sazan, laqqa va çörtan baliqlari, ondatra, quşlardan ördak, loyxörak, laylak va boşqalar uçraydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2003-yilda aholi 118,3 ming kişi bölgan; asosan özbeklar, şuningdek tojik, qirğiz, rus, tatar va koreyslar yaşaydi. Örtaça ziçlik 1 km² ga 571 kişi — bu tumanni respublikaning eng ziç aholi yaşaydigan hududlaridan biriga aylantiradi. ÖzME davrida tuman tarkibida 1 şahar va 8 qişloq fuqarolari yiğini bölgan; Rusça Vikipediyaga köra, 2020-yilda Haqqulobod şahri va 57 mahalla fuqarolar yiğini mavjud.
Xöjaligi
13Tuman xöjaligi asosan qişloq xöjaligiga ixtisoslaşgan, yetakçi tarmoq — paxtaçilik; ğallaçilik, boğdorçilik, sabzavotçilik, çorvaçilik va pillaçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2003-yilda suğoriladigan yerlar 13 ming gektarni taşkil etgan, ekinzorlarning yarmidan ortiğiga paxta, qariyb uçdan biriga buğdoy ekilgan. Öşa yili tumanda Özbekiston–Litva «Klayna Tekstil» qöşma korxonasi, «Norintola» aksiyadorlik jamiyati, 9 şirkat va 245 fermer xöjaligi faoliyat körsatgan.
Ijtimoiy hayoti
13ÖzME'ga köra, 2002/2003 öquv yilida 44 umumta'lim maktabida 28 ming öquvçi ta'lim olgan, 4 kasb-hunar kolleji va iqtidorli bolalar litseyi işlagan. Tumanda muzey, madaniyat saroyi, kutubxonalar, «Guldasta» xalq ansambli, «Xörozça» qöğirçoq teatri va dorbozlar guruhi bor. Markaziy kasalxona va boşqa tibbiyot muassasalarida 231 vraç işlagan. 1931-yildan «Norin ovozi» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Norin tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3502 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANorin tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3502
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3502
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Нарынский район (Узбекистан)ru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 299–300-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 299–300-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.