Novgorod viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Novgorod viloyati — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat; mamlakatning Yevropa qismi şimoli-ğarbida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Velikiy Novgorod şahri. ÖzME va Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1944-yil 5-iyulda tuzilgan; Rusça Vikipediyaga köra, undan oldin bu hududda 1727-yilda taşkil etilgan Novgorod guberniyasi bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Velikiy Novgorod va Staraya Russa kabi eng qadimiy rus şaharlari şu viloyatda joylaşgan, Velikiy Novgorod va uning atrofidagi tarixiy obidalar YUNESKO Butunjahon merosi röyxatiga kiritilgan.12
Geografiyasi
13ÖzME viloyat maydonini 55,3 ming km² deb körsatadi, Rusça Vikipediya esa 54,5 ming km² raqamini beradi. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat şimol va şimoli-ğarbda Leningrad, şarqda Vologda, janub va janubi-şarqda Tver, janubi-ğarbda Pskov viloyatlari bilan çegaradoş.
Relyefiga köra viloyat ikki qismga bölinadi. Ğarbiy qismini Ilmen böyi pasttekisligi, şarqiy qismini Valday qirlarining şimoliy tarmoqlari egallaydi. Eng baland nuqta — Valday qirlaridagi Rijoxa toği; ÖzME uning balandligini 299 m, Inglizça Vikipediya 296 m deb beradi. Viloyat markazida Markaziy Rossiyadagi eng yirik köllardan biri — Ilmen köli joylaşgan. Unga Msta, Lovat, Polist va Şelon daryolari quyiladi, köldan esa yagona daryo — Volxov oqib çiqib, Ladoga köliga boradi. Rusça Vikipediyaga köra, viloyatda mingga yaqin daryo va 800 dan ortiq köl bor. Janub va janubi-şarqda Yevropa Rossiyasining eng yirik köllar ölkalaridan biri joylaşgan.
ÖzME'ga köra, iqlimi mö'tadil kontinental, qişi yumşoq va qorli, yanvarning örtaça harorati −7°, iyulniki 16°, yillik yoğin 800 mm gaça. Hududning yarmini örmon, 11 foizini torfli botqoqlar qoplagan; tuproqlari asosan çimli-podzol. Yovvoyi hayvonlardan los, qunduz, norka, suvsar, tiyin, tulki va böri uçraydi. Inglizça Vikipediyaga köra, Valday milliy boği va Rdeyskiy qöriqxonasi federal ahamiyatga ega muhofaza hududlaridir.
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, Novgorod rus davlatçiligining eng qadimiy markazlaridan biri; u «varyaglardan yunonlarga» savdo yöli ustida joylaşgan. 1136-yildan Novgorod respublikasi markazi bölib, şahar ahli yiğini — veçe muhim masalalarni hal qilgan. Şahar Ganza ittifoqi bilan savdo aloqasida bölgan va möğullar bosqinidan zarar körmagan kam sonli rus yerlaridan biri edi. 15-asr oxirida Novgorod Moskva knyazligi tarkibiga qöşib olingan.
Aholisi
13ÖzME 2000-yil uçun 728,7 ming aholini qayd etgan, aholining 71,2 foizi şaharlarda yaşagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi aholi röyxatida viloyatda 583 387 kişi hisoblangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1989–2010-yillarda aholi 15,7 foizga kamaygan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, viloyatda maşinasozlik va metallsozlik (elektronika, optik asboblar, stanoklar), örmon, yoğoçsozlik va sellyuloza-qoğoz, kimyo (mineral öğitlar), oziq-ovqat va yengil sanoat rivojlangan. Rusça Vikipediyaga köra, sovet davrida Novgorod radioelektronika markazlaridan biri bölgan. Qişloq xöjaligida ziğirçilik va göşt-sut çorvaçiligi yetakçi. Staraya Russadagi balçiq bilan davolaş kurorti 19-asrdan maşhur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Novgorod viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4369 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANovgorod viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4369
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4369
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Novgorod Oblasten.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Novgorod viloyatiru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 6-jild, 262-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 262-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.